ارتش اسرائیل در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد شبکه زیرزمینی حزبالله در ارتفاعات راهبردی علیالطاهر در جنوب لبنان را پس از دستیابی به «کنترل عملیاتی» این منطقه منهدم کرده است. بنیامین نتانیاهو و یسرائیل کاتس این عملیات را بخشی از تکمیل آنچه اسرائیل «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان مینامد توصیف کردند. ارتش اسرائیل طول زیرساخت تخریبشده را بیش از ۲ کیلومتر اعلام کرده و رسانههای اسرائیلی از استفاده بیش از ۱۱۰۰ تن مواد منفجره سخن گفتهاند؛ رقم دوم تاکنون بهطور مستقل تأیید نشده است.
در علیالطاهر چه اتفاقی افتاد؟
ارتش اسرائیل شامگاه پنجشنبه اعلام کرد عملیات تخریب زیرساختهای زیرزمینی در ارتفاعات علیالطاهر را به پایان رسانده است. این عملیات چند روز پس از آن انجام شد که ارتش اسرائیل در ۳ سپتامبر از دستیابی به «کنترل عملیاتی» روی ارتفاعات و پاکسازی مسیرهای زیرزمینی خبر داده بود.
رویترز گزارش کرده است مجموعه زیرزمینی مورد ادعای اسرائیل بیش از ۲ کیلومتر امتداد داشته و شامل مراکز فرماندهی، انبار تسلیحات، بخشهای اقامتی و زیرساختهای مرتبط با یگان بدر حزبالله بوده است.
رویترز: اسرائیل از انهدام مجموعه زیرزمینی حزبالله در علیالطاهر خبر داد
نتانیاهو و کاتس درباره «منطقه امنیتی» چه گفتند؟
بنیامین نتانیاهو و یسرائیل کاتس در بیانیه مشترک خود اعلام کردند عملیات تخریب زیرساختهای علیالطاهر مرحله دیگری از تثبیت آنچه اسرائیل «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان مینامد بوده است.
اسرائیل میگوید نیروهایش برای جلوگیری از بازگشت نیروهای حزبالله و بازسازی مواضع در این محدوده باقی خواهند ماند. این موضع در حالی مطرح میشود که چارچوب آتشبس با میانجیگری آمریکا، خروج تدریجی اسرائیل و خلع سلاح حزبالله را در دستور کار قرار داده، اما اجرای آن با بنبست روبهرو شده است.
تعبیر «منطقه امنیتی» اصطلاح مورد استفاده مقامات اسرائیلی است و به معنای پذیرش حقوقی یا سیاسی این منطقه از سوی لبنان یا جامعه بینالمللی نیست.
شبکه زیرزمینی علیالطاهر چه ابعادی داشت؟
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، این شبکه طی سالهای طولانی در دل ارتفاعات ایجاد شده و برای فرماندهی، ذخیره سلاح و استقرار نیرو استفاده میشده است.
| مولفه | رقم یا ادعا | وضعیت منبع |
|---|---|---|
| طول شبکه زیرزمینی | بیش از ۲ کیلومتر | ارتش اسرائیل / رویترز |
| مواد منفجره مصرفشده | بیش از ۱۱۰۰ تن | شبکه ۱۲ اسرائیل / بازتاب مهر؛ تأیید مستقل ندارد |
| کاربری مجموعه | فرماندهی، انبار سلاح، اقامت و پشتیبانی | ارتش اسرائیل / رویترز |
| زمان کنترل عملیاتی | اوایل سپتامبر ۲۰۲۶ | ارتش اسرائیل |
| موقعیت | ارتفاعات علیالطاهر در جنوب لبنان، نزدیک نبطیه | رویترز / AP |
خبرگزاری مهر نیز به نقل از منابع اسرائیلی اعلام کرده است ارتش پس از ایجاد کنترل روی زمین و زیرزمین، عملیات انفجار را اجرا کرده است.
مهر: جزئیات ادعای اسرائیل درباره طول شبکه و مواد منفجره
آیا ۱۱۰۰ تن مواد منفجره قطعی است؟
خیر، دستکم در حال حاضر نباید آن را عدد مستقل و قطعی معرفی کرد.
رقم بیش از ۱۱۰۰ تن در گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل آمده و خبرگزاری مهر آن را بازتاب داده است. در گزارش مستقل رویترز اصل تخریب و طول بیش از ۲ کیلومتر ذکر شده، اما عدد ۱۱۰۰ تن بهعنوان برآورد مستقل تأیید نشده است.
علیالطاهر چرا برای اسرائیل و حزبالله اهمیت دارد؟
ارتفاعات علیالطاهر در نزدیکی نبطیه و شمال رود لیتانی قرار دارد و به دلیل ارتفاع و اشراف جغرافیایی بر بخشهایی از جنوب لبنان، طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین نقاط درگیری تبدیل شده است.
آسوشیتدپرس پیش از عملیات تخریب گزارش کرده بود که اسرائیل مدعی «کنترل عملیاتی» ارتفاعات شده، اما میزان واقعی نفوذ نیروهای اسرائیلی به شبکه زیرزمینی و سطح کنترل آن همچنان مورد اختلاف بوده است.
برای اسرائیل، این ارتفاعات از منظر رصد، دفاع و جلوگیری از فعالیت حزبالله اهمیت دارد. برای حزبالله، از دست رفتن یا تخریب زیرساخت در این منطقه میتواند شبکه لجستیکی و دفاعی در محور نبطیه را تحت فشار قرار دهد.
Associated Press: اهمیت راهبردی ارتفاعات علیالطاهر و اختلاف بر سر میزان کنترل
از پاکسازی تونلها تا انفجار ۱۹ شهریور چه اتفاقی افتاد؟
تخریب اعلامشده امروز ادامه یک عملیات چندمرحلهای است، نه یک حمله ناگهانی منفرد. ارتش اسرائیل در ۳ سپتامبر اعلام کرده بود نیروهای لشکر ۳۶ دو مسیر زیرزمینی اصلی را پاکسازی کرده و کنترل عملیاتی منطقه را به دست آوردهاند.
در آن مرحله، ارتش اعلام کرد عملیات «خنثیسازی» زیرساخت هنوز ادامه دارد. انفجار ۱۹ شهریور را میتوان مرحله نهایی همان روند پاکسازی و تخریب دانست.
چارسو اقتصاد این گذار را پیشتر در گزارش اسرائیل از خط زرد به خط خاکستری میرود؟ دنبال کرده بود؛ انفجار جدید اکنون نشان میدهد عملیات پاکسازی تونلها به مرحله تخریب فیزیکی زیرساخت رسیده است.
این انفجار چه ارتباطی با هشدارهای تخلیه نبطیه دارد؟
در روزهای قبل از عملیات علیالطاهر، جنوب لبنان و اطراف نبطیه شاهد موج تازهای از هشدارهای تخلیه و حملات هوایی بود.
چارسو اقتصاد در گزارش دو هشدار تخلیه در جنوب لبنان طی ۲۴ ساعت این فشار میدانی را بررسی کرده است. انفجار شبکه زیرزمینی علیالطاهر را باید یکی از مهمترین رخدادهای میدانی بعد از آن مرحله هشدارها دانست.
آیا اسرائیل پس از تخریب تونلها عقبنشینی میکند؟
تا این لحظه پاسخ قطعی منفی یا مثبت وجود ندارد. مقامات اسرائیلی بر ادامه حضور برای جلوگیری از بازگشت حزبالله تأکید کردهاند، در حالی که گزارشهای قبلی از احتمال بازآرایی نیروها و عقبنشینی مرحلهای به خطوط جدید سخن گفتهاند.
آنادولو در ۷ سپتامبر به نقل از رسانههای اسرائیلی گزارش کرده بود ارتش در حال بررسی تخریب دو مسیر زیرزمینی علیالطاهر و سپس عقبنشینی مرحلهای به خطی جدید در عمق ۲ تا ۴ کیلومتری مرز است.
آنادولو: گزارش درباره تخریب تونلها و احتمال عقبنشینی مرحلهای
«منطقه امنیتی» اسرائیل چه معنایی برای جنوب لبنان دارد؟
اگر اسرائیل پس از تخریب شبکه زیرزمینی حضور خود را تثبیت کند، مسئله علیالطاهر از یک عملیات نظامی به مسئلهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی تبدیل میشود.
تداوم جابهجایی جمعیت
ادامه حضور نظامی میتواند بازگشت بخشی از ساکنان مناطق مرزی و اطراف نبطیه را به تأخیر بیندازد.
افزایش هزینه بازسازی
تخریب راهها، ساختمانها و زیرساختهای محلی، هزینه بازسازی جنوب لبنان را افزایش میدهد.
افزایش ریسک سرمایهگذاری و بیمه
تا زمانی که مرز و مناطق جنوبی در وضعیت امنیتی ناپایدار قرار دارند، بازگشت سرمایه و فعالیت تجاری نیز با ریسک بیشتری مواجه خواهد بود.
فشار بر بودجه لبنان
بازسازی، خدمات عمومی و حمایت از آوارگان هزینه بیشتری به دولتی تحمیل میکند که خود با محدودیت مالی روبهرو است.
ابعاد اقتصادی همین مسئله را چارسو اقتصاد در گزارش علیالطاهر و اقتصاد لبنان بررسی کرده است؛ انهدام اعلامشده جدید، اکنون هزینه تثبیت یک حائل نظامی طولانیمدت را به آن تحلیل اضافه میکند.
انهدام علیالطاهر چه جایگاهی در ماتریس پاسخ منطقهای دارد؟
چارسو اقتصاد در گزارش هرمز و علیالطاهر؛ گزینههای پاسخ منطقهای این ماتریس را بررسی کرده است. تخریب اعلامشده زیرساخت اکنون وزن علیالطاهر را در این ماتریس تغییر میدهد، زیرا موضوع دیگر صرفاً کنترل ارتفاع نیست و به نابودی بخشی از زیرساخت زیرزمینی رسیده است.
شرط خروج اسرائیل از لبنان چه ارتباطی با علیالطاهر دارد؟
در کنار روایت اسرائیل درباره تثبیت «منطقه امنیتی»، ایران و متحدانش بر خروج نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان تأکید کردهاند.
در بسته شروطی که پیشتر از سوی سخنگوی سپاه مطرح شد، خروج اسرائیل از لبنان یکی از محورهای پایان جنگ عنوان شده بود. جزئیات آن در گزارش محبی و ۶ شرط برای پایان جنگ آمده است.
بنابراین روایت اسرائیل از تثبیت منطقه امنیتی و شرط خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان دقیقاً در نقطه مقابل یکدیگر قرار میگیرند و آینده علیالطاهر را به بخشی از مذاکرات بزرگتر درباره پایان جنگ تبدیل میکنند.
سه سناریو پس از تخریب تونلهای علیالطاهر
تثبیت حضور نظامی اسرائیل
اسرائیل مواضع خود را حفظ میکند و ارتفاعات به بخشی از کمربند امنیتی مورد ادعای آن تبدیل میشود. در این حالت، هزینه اقتصادی و جمعیتی برای جنوب لبنان طولانیتر خواهد شد.
عقبنشینی مرحلهای پس از تخریب
ارتش پس از نابودی زیرساختها بخشی از نیروها را به خطوط جدید منتقل میکند، اما کنترل آتش و نظارت هوایی بر منطقه را حفظ میکند.
بازگشت درگیری گسترده
حزبالله به تخریب علیالطاهر پاسخ میدهند و منطقه دوباره وارد چرخه حملات موشکی، پهپادی و هوایی میشود.
ویدیو انفجار علیالطاهر
رسانه لبنانی «المدی» ویدیویی را با عنوان لحظه انفجار در علیالطاهر منتشر کرده است.
مشاهده ویدیو منتشرشده از انفجار علیالطاهر در المدی
پرسشهای پرتکرار درباره علیالطاهر
علیالطاهر کجاست؟
ارتفاعات علیالطاهر در جنوب لبنان و در نزدیکی نبطیه، شمال رود لیتانی قرار دارد و به دلیل موقعیت مرتفع و اشراف جغرافیایی، اهمیت نظامی دارد.
آیا تونلهای علیالطاهر واقعاً منهدم شدهاند؟
ارتش اسرائیل تخریب مجموعه زیرزمینی را اعلام کرده و رویترز نیز این اعلام رسمی را گزارش کرده است. ارزیابی مستقل کامل از میزان واقعی تخریب داخل مجموعه زیرزمینی منتشر نشده است.
طول تونلهای علیالطاهر چقدر بود؟
ارتش اسرائیل طول شبکه زیرزمینی منهدمشده را بیش از ۲ کیلومتر اعلام کرده است.
آیا برای انفجار ۱۱۰۰ تن مواد منفجره استفاده شد؟
شبکه ۱۲ اسرائیل چنین رقمی را گزارش کرده و مهر آن را بازتاب داده است، اما تأیید مستقل جداگانهای برای این عدد در دست نیست.
آیا اسرائیل بعد از انفجار از علیالطاهر خارج میشود؟
هنوز مشخص نیست. مقامات اسرائیلی بر حفظ حضور امنیتی تأکید دارند، در حالی که گزارشهایی درباره احتمال بازآرایی و عقبنشینی مرحلهای نیز منتشر شده است.
چرا علیالطاهر برای اقتصاد لبنان مهم است؟
ادامه حضور نظامی و درگیری در این منطقه میتواند بازگشت جمعیت، بازسازی، تجارت محلی، بیمه و سرمایهگذاری در جنوب لبنان را به تأخیر بیندازد.
جمعبندی؛ تخریب تونلها پایان بحران علیالطاهر نیست
انفجار ۱۹ شهریور نقطه پایان عملیات مهندسی روی بخشی از زیرساختهای زیرزمینی علیالطاهر از نگاه اسرائیل است، اما لزوماً پایان بحران این ارتفاعات نیست.
آنچه با اطمینان میدانیم این است که ارتش اسرائیل تخریب شبکهای بیش از ۲ کیلومتر را اعلام کرده، نتانیاهو و کاتس آن را به تثبیت «منطقه امنیتی» پیوند دادهاند و منابع مستقل بینالمللی اصل این اعلام را گزارش کردهاند. در مقابل، وسعت واقعی خسارت داخل تونلها و رقم ۱۱۰۰ تن مواد منفجره همچنان عمدتاً بر روایت طرف اسرائیلی متکی است.
مرحله بعدی مهمتر است: آیا اسرائیل پس از تخریب زیرساختها عقب میرود، مواضع خود را تثبیت میکند یا علیالطاهر دوباره به نقطه شروع دور تازهای از درگیری تبدیل میشود؟ پاسخ به این سؤال تعیین میکند هزینه واقعی انفجار برای امنیت و اقتصاد جنوب لبنان چقدر خواهد بود.
منابع
Reuters
گزارش انهدام مجموعه زیرزمینی علیالطاهر و بیانیه نتانیاهو و کاتس
ارتش اسرائیل
بیانیههای ارتش درباره کنترل عملیاتی و زیرساختهای زیرزمینی علیالطاهر
Associated Press
گزارش میدانی از اهمیت راهبردی علیالطاهر و مناقشه بر سر کنترل آن
خبرگزاری مهر
L’Orient-Le Jour
Anadolu Agency
گزارش پیش از انفجار درباره تخریب تونلها و طرح بازآرایی نیروها
المدی
