تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک، یکی از مهمترین تحولات ساختاری در بازار جهانی نفت طی سالهای اخیر محسوب میشود.
این اقدام در شرایطی رخ داده که بازار انرژی همزمان با تنشهای جنگی منطقه و اختلال در مسیرهای عرضه، در وضعیت شکنندهای قرار دارد.
خروج یکی از تولیدکنندگان بزرگ، پیام روشنی از تغییر در رویکرد کشورهای نفتی نسبت به سازوکارهای سنتی تنظیم بازار است.
در چنین فضایی، تضعیف انسجام اوپکپلاس میتواند توان این ائتلاف برای مدیریت عرضه و کنترل قیمتها را محدود کند.
از سوی دیگر، افزایش ظرفیت تولید امارات و تمایل این کشور به بازیگری مستقل، نشانهای از رقابت فزاینده میان تولیدکنندگان و تغییر تدریجی موازنه قدرت در بازار جهانی انرژی است.
آیا اوپک ضعیف میشود؟
برای پاسخ به این سوال باید چند شاهد را طرح کرد.
شاهد اول، سهم اوپک از نفت است.
سهم اوپک از تولید جهانی نفت از بیش از ۵۰ درصد در دهه ۱۹۷۰ به حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است؛ رقمی که نشاندهنده افت نفوذ تاریخی این سازمان است.
از سوی دیگر، رشد تولید نفت شیل در آمریکا که اکنون حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی را تامین میکند، معادلات بازار را به ضرر اوپک تغییر داده است.
شاهد دوم، آزادسازی ظرفیت تولید امارات است.
امارات با تولید فعلی حدود ۳.۳ تا ۳.۴ میلیون بشکه در روز، در صورت رفع محدودیتها میتواند این رقم را به ۵ میلیون بشکه افزایش دهذ
شاهد سوم، اختلافات درون ائتلاف است.
تنش میان امارات و عربستان بر سر سهمیه تولید و اختلافات ژئوپلیتیک، انسجام اوپکپلاس را با چالش مواجه کرده است.
شاهد چهارم، ریسکهای لجستیکی در تنگه هرمز است.
محدودیت در مسیرهای صادراتی، بهویژه تنگه هرمز، مانع از بهرهبرداری کامل از ظرفیت تولید کشورهای منطقه شده و عدم قطعیت بازار را افزایش داده است.
با توجه به این چهار شاهد، نمیتوان منکر وزن امارات و نقش آن شد؛ اما اوپک میتواند رویکرد جدیدتری به خود بگیرد و از سایه اختلافات و دستکاریهای مقطعی خارج شود.
با این حالت، اساساً فشار عرضه و فروش مدیریت شده و در زمینه اقتصادی امارات قرار نمیگیرد.
آیا با خروج امارات، اوپک در مسیر افول قرار میگیرد؟
خروج امارات را میتوان نشانهای از تغییر تدریجی ساختار قدرت در بازار جهانی نفت دانست.
هرچند اوپکپلاس در کوتاهمدت به فعالیت خود ادامه خواهد داد، اما کاهش سهم بازار، افزایش رقابت و تشدید اختلافات داخلی، میتواند مقداری بر توان این ائتلاف اثر بگذارد.
در صورتی که جنگ تحمیلی سوم ادامه یابد و مسیرهای صادراتی بهطور کامل احیا نشود، بازار نفت با نوسانات شدیدتری روبهرو خواهد شد و نقش بازیگران مستقل پررنگتر میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟