قیمت نفت و انتظار معامله‌گران جهان از تنش غرب آسیا

چارسو اقتصاد به نقل از الجزیره، قیمت نفت شاهد نوسان‌های چشمگیر است، چون معامله‌گران تلاش می‌کنند از میان پیام‌های متناقض درباره اثرات جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تصویر روشنی به دست آورند.

پس از آنکه کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در پلتفرم ایکس ادعا کرد نیروی دریایی آمریکا یک نفتکش را از تنگه هرمز اسکورت کرده است، نفت برنت، شاخص معیار بین‌المللی، روز سه‌شنبه 17 درصد سقوط کرد و به زیر 80 دلار در هر بشکه رسید، اما کمی بعد آن ادعا را حذف کرد. کارولین لوویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، به خبرنگاران گفت هیچ اسکورت مسلحانه‌ای از تنگه انجام نشده است. این امر باعث شد تا نفت نزدیک 90 دلار بالا برود.

قیمت نفت اوایل روز چهارشنبه بار دیگر به‌شدت پایین آمد، پس از آنکه وال‌استریت ژورنال گزارش داد آژانس بین‌المللی انرژی در حال بررسی بزرگ‌ترین آزادسازی ذخایر نفتی در تاریخ خود است تا عرضه جهانی را باثبات نگه دارد. پس از انتشار این خبر، تا ساعت 02:00 به وقت گرینویچ، معاملات آتی نفت برنت زیر 85 دلار در هر بشکه نوسان می‌کرد.

با وجود اینکه قیمت نفت ابتدا تا حدود 50 درصد رشد کرد و نزدیک 120 دلار رفت و بعد سقوط کرد، همچنان حدود 17 درصد بالاتر از سطحی است که پیش از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه داشت.

بازار جهانی انرژی در وضعیت آماده‌باش قرار دارد، زیرا عبور و مرور از تنگه هرمز تقریباً متوقف شده است. بسته شدن عملی این آبراه، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و عراق را مجبور کرده تولید نفت را کاهش دهند؛ چون ذخایر نفت در حال انباشته شدن است، جایی برای ارسال ندارد و ظرفیت ذخیره‌سازی رو به اتمام می‌رود.

افزایش پایدار قیمت نفت می‌تواند پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی داشته باشد؛ هزینه کالاهای روزمره را بالا ببرد و رشد اقتصادی را پایین بکشد. طبق تحلیلی از صندوق بین‌المللی پول، هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت با 0.4 درصد افزایش تورم و 0.15 درصد کاهش رشد اقتصادی همراه است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها گفته اگر لازم باشد می‌توان نیروی دریایی آمریکا را برای باز نگه داشتن تنگه به کار گرفت. با این حال، برخی تحلیلگران به خاطر انباشت بزرگ کشتی‌ها در منطقه و تهدید حملات پهپادی و موشکی از سواحل نزدیک ایران به عملی بودن چنین برنامه‌هایی تردید دارند.

ترامپ و مقام‌های دولت او همچنین روایت‌های متناقضی از مدت‌زمان احتمالی جنگ ارائه کرده‌اند و همین موضوع اضطراب بازار انرژی را بیشتر کرده است.

ترامپ روز سه‌شنبه گفت انتظار دارد جنگ خیلی زود تمام شود، اما همزمان گفت حملات آمریکا به ایران تا زمانی که دشمن به‌طور کامل و قاطع شکست نخورد متوقف نخواهد شد و نیروهای آمریکا هنوز به اندازه کافی پیروز نشده‌اند.

چاد نورویل، رئیس نشریه تخصصی ریگزون، به الجزیره گفت تحلیلگران دائماً از ریسک ژئوپلیتیک صحبت می‌کنند، اما اغلب این ریسک فرضی می‌ماند. او افزود این هفته بازار برای مدت کوتاهی این ریسک را واقعی تلقی کرد و اختلال در عرضه را به‌طور جدی قیمت‌گذاری کرد.

او گفت در عین حال، اسکورت یک نفتکش به‌تنهایی معادله عرضه را تغییر نمی‌دهد، وقتی در حالت عادی بیش از صد کشتی در روز از تنگه عبور می‌کنند. مسئله اصلی که بازار تلاش می‌کند درباره آن به نتیجه برسد این است که آیا جریان کلی نفت می‌تواند به عملیات عادی بازگردد یا نه.

یورونیوز: شوک‌های جنگ ایران همچنان در اقتصاد جهانی موج می‌اندازد (لینک)

جنگ ایران قیمت انرژی و کود شیمیایی را بالا برده، خطر کمبود غذا در کشورهای فقیر را افزایش داده، دولت‌های شکننده را بی‌ثبات‌تر کرده و کنترل تورم را برای بانک‌های مرکزی در سراسر جهان دشوارتر کرده است. شوک‌های اقتصادی ناشی از جنگ ایران همچنان در جهان پخش می‌شود و روی هم انباشته می‌گردد.

موریس اوبستفلد، اقتصاددان ارشد پیشین صندوق بین‌المللی پول، گفت برای مدت طولانی سناریوی کابوس‌وار که آمریکا را از حمله به ایران بازمی‌داشت و باعث می‌شد به اسرائیل توصیه خویشتنداری کند، این بود که ایرانی‌ها تنگه هرمز را ببندند. او افزود حالا ما در همان سناریوی کابوس‌وار هستیم.

با قطع شدن این مسیر مهم کشتیرانی، قیمت نفت از کمتر از ۷۰ دلار در هر بشکه در فوریه به اوج نزدیک ۱۲۰ دلار در صبح دوشنبه رسید و اکنون حدود ۹۰ دلار معامله می‌شود.

افزایش قیمت نفت به‌طور طبیعی باعث جهش قیمت بنزین هم شده است.

طبق داده‌های AAA که بزرگ‌ترین نهاد خدمات رانندگی و سفر در آمریکای شمالی است، میانگین قیمت بنزین در آمریکا از کمی کمتر از 3 دلار در هر گالن طی یک هفته، به 3.48 دلار برای هر گالن رسیده است.

سایمون جانسون، اقتصاددان MIT و برنده جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۴، گفت تنگه هرمز باید دوباره باز شود. او توضیح داد روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور می‌کند و هیچ ظرفیت مازادی در هیچ جای جهان وجود ندارد که بتواند این شکاف را پر کند.

برخی تحلیلگران می‌گویند اگر قیمت نفت بتواند به محدوده ۷۰ تا ۸۰ دلار برگردد، اقتصاد جهانی شاید بتواند شوک موقت را جذب کند. اما همه چیز به مدت جنگ ایران بستگی دارد. جانسون گفت پرسش این است که جنگ تا چه مدت ادامه خواهد داشت. او افزود سخت است تصور کنیم ایران حالا که این رهبر جدید را اعلام کرده عقب‌نشینی کند.

علاوه بر این، ابهام درباره اینکه آمریکا دقیقاً دنبال چه هدفی است، چشم‌انداز پایان بحران را مبهم‌تر می‌کند. جانسون گفت این موضوع همه‌اش به ترامپ برمی‌گردد و روشن نیست چه زمانی اعلام پیروزی خواهد کرد. در حال حاضر، جنگ احتمالاً برندگان و بازندگان اقتصادی ایجاد می‌کند.

اما انرژی تنها مسئله نیست. طبق اعلام مؤسسه بین‌المللی سیاست غذایی، تا ۳۰ درصد صادرات جهانی کود شیمیایی، از جمله اوره، آمونیاک، فسفات‌ها و گوگرد، از تنگه هرمز عبور می‌کند.

اختلال در منطقه همین حالا هم محموله‌های کود را قطع کرده و هزینه کشاورزان را بالا برده است؛ هزینه‌ای که احتمالاً به مصرف‌کننده منتقل می‌شود و قیمت غذا را افزایش می‌دهد. اوبستفلد گفت هر کشوری از جمله آمریکا که بخش کشاورزی قابل توجه دارد، از این محل آسیب‌پذیر است.

بحران ایران بانک‌های مرکزی جهان را هم در تنگنا قرار داده است. در آمریکا، فدرال‌رزرو از قبل هم دو دسته بود. گروهی که فکر می‌کنند بازار کار ضعیف آمریکا به نرخ‌های پایین‌تر نیاز دارد و گروهی که هنوز نگران‌اند تورم بالاتر از هدف 2 درصدی بانک مرکزی گیر کرده است.

جانسون گفت ذهن آنها به سرعت به دهه 1970 می‌رود؛ زمانی که درگیری در خاورمیانه و تحریم نفتی اعراب باعث جهش شدید قیمت نفت شد. او توضیح داد بانکداران مرکزی هنوز از این خاطره می‌ترسند که پیشینیانشان در دهه 1970 درست عمل نکردند. آنها شوک را موقتی دیدند و آن را با نرخ بهره پایین‌تر قابل تحمل دانستند، اما بعد پشیمان شدند چون تورم بالا رفت. جانسون پیش‌بینی کرد قیمت‌های بالاتر انرژی ناشی از جنگ ایران این بحث را در داخل فدرال‌رزرو به‌شدت تشدید می‌کند و احتمال کاهش نرخ بهره در آمریکا را کمتر می‌سازد.

بانک مرکزی اروپا هم با مسئله‌ای مشابه روبه‌روست و اگر شوک عرضه ناشی از انرژی به دستمزدها و هزینه خدمات سرایت کند، ممکن است به افزایش نرخ بهره فکر کند.