شکاف دستمزد جنسیتی در اروپا، علیرغم دههها شعار برابریطلبی، همچنان یکی از چالشهای سختجان اقتصاد قاره سبز است. دادههای ۲۰۲۳ (با بازنگریهای ۲۰۲۵) نشان میدهد زنان در اتحادیه اروپا بهطور متوسط ۱۲٪ کمتر از مردان دستمزد میگیرند؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ یورو درآمد یک مرد، یک زن حدود ۸۸ یورو دریافت میکند. اما اثر اصلی این نابرابری فقط در فیش حقوقی نیست؛ در بازنشستگی است، جایی که شکافها بزرگتر و بیرحمانهتر میشوند.
- شکاف دستمزد در اتحادیه اروپا: میانگین ۱۲٪
- شکاف حقوق بازنشستگی در اروپا: میانگین ۲۲٪
- بدترین نمونه در متن: بریتانیا با شکاف ۳۷٪
از تبعیض در محیط کار تا سقوط آزاد در دوران بازنشستگی
بررسی ۲۷ کشور اروپایی نشان میدهد شکاف درآمدی در دوران بازنشستگی عمیقتر از دوران اشتغال است. میانگین اختلاف حقوق بازنشستگی در اروپا به ۲۲٪ میرسد، اما در اقتصادهای بزرگی مانند بریتانیا این رقم تا ۳۷٪ افزایش یافته است؛ یعنی زنان در دوران سالمندی تنها حدود ۷۸ یورو به ازای هر ۱۰۰ یورو دریافتی مردان دریافت میکنند.
این وضعیت در کشورهایی مانند هلند، اتریش، لوکزامبورگ و ایرلند نیز بحرانی است و شکاف بالای ۳۰٪ گزارش میشود. در مقابل، استونی با شکاف حدود ۶٪ به الگوی نزدیکتری به برابری رسیده است.
یکی از ریشههای اصلی مسئله آن است که اقتصاد اروپا هنوز «کار مراقبتی» زنان را در سازوکارهای مالی خود ارزشگذاری نکرده است. شکاف ۱۲٪ دستمزد در دوران اشتغال، بهدلیل انباشت طی دههها، در بازنشستگی به شکافی بزرگتر تبدیل میشود.
واقعیت این است که زنان بهدلیل مسئولیتهای خانوادگی و تربیت فرزندان، بیشتر به مشاغل پارهوقت روی میآورند و دورههای طولانیتری از بازار کار خارج میشوند. نظامهای بازنشستگی که بر پایه «اشتغال مداوم و تماموقت» طراحی شدهاند، عملاً زنانی را که سهم بزرگی در بازتولید نیروی کار جامعه داشتهاند، جریمه میکنند. این بنبست ساختاری، همراه با سقف شیشهای مدیریتی و تمرکز زنان در بخشهای کمدرآمدی مثل سلامت و آموزش، فقر زنانه در سالمندی را تقویت میکند.
شفافیت دستمزد و اصلاحات ۲۰۲۶؛ درمان کامل یا مُسکن؟
با نزدیک شدن به ۲۰۲۶، فشار افکار عمومی برای اجرای دقیقتر «قانون شفافیت دستمزد» افزایش یافته است؛ قانونی که شرکتها را ملزم میکند تفاوت حقوق در نقشهای مشابه را افشا کنند. با این حال، تا زمانی که مدلهای بازنشستگی بر اساس واقعیت زندگی زنان (از جمله مرخصی زایمان و دورههای مراقبت) بازنگری نشوند، شکاف بازنشستگی بهطور پایدار بسته نخواهد شد.
این آمارها یک پرسش جدی را برجسته میکند: چرا «ساعت کار» معیار اصلی پاداش اقتصادی است، اما «ارزش کار خانگی و مراقبتی» سهمی در امنیت مالی فردا ندارد؟ شکاف ۳۷٪ در بریتانیا فقط یک عدد نیست؛ به معنای محرومیت میلیونها زن از استانداردهای پایه زندگی در سالمندی است.
پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶، بحث «اعتبارات بیمهای برای مراقبت» به یکی از محورهای اصلی رقابتهای سیاسی در اروپا تبدیل شود. کشورهایی که نتوانند این شکاف را ترمیم کنند، با افزایش هزینههای حمایتی از سالمندان فقیر مواجه خواهند شد.
اصلاح شکاف دستمزد جنسیتی فقط یک انتخاب اخلاقی نیست؛ یک ضرورت اقتصادی برای جلوگیری از فرسایش و فشار مضاعف بر نظامهای رفاهی در اروپای سالخورده است. اگر زنان نتوانند در دوران اشتغال به اندازه مردان ثروت انباشته کنند، بار مالی حمایت از آنها در پیری بر دوش دولتهایی خواهد افتاد که همین حالا هم با کسری بودجه سنگین دستبهگریباناند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟