اختلالات مرگبار در شریان‌های حیاتی انرژی خاورمیانه، بازار جهانی گاز را به نقطه جوش رسانده است. در شرایطی که محموله‌های ال‌ان‌جی همچنان توان عبور از تنگه هرمز را ندارند و قطر تعهدات بلندمدت خود را به حالت تعلیق درآورده است.
تقاضای سیری‌ناپذیر اروپا با ذخایر رو به اتمام، بازار آسیا را در یک دوئل قیمتی خطرناک گرفتار کرده؛ بحرانی که بهای هر محموله گاز را از ۱۰.۵۰ دلار پیش از جنگ، به بیش از ۳۰.۵ دلار رسانده است.
به‌روزرسانی مهر ۱۴۰۵: موج ویرانگر بحران انرژی که پیش‌تر با گرانی بنزین و گازوئیل معیشت جهانی را هدف قرار داده بود، اکنون با یک شوک تاریخی به بازار گاز طبیعی مایع (LNG) رسیده است.
بر اساس گزارش‌های میدانی و تحلیل «استیون استپچینسکی»، گزارشگر ارشد بلومبرگ، قیمت ال‌ان‌جی در آسیا با رکوردی کم‌سابقه در چهار سال اخیر به بیش از ۳۰ دلار (بطور دقیق ۳۰.۵ دلار) به ازای هر واحد حرارتی جهش کرده است؛ رقمی که نشان‌دهنده افزایشی نزدیک به سه‌برابر نسبت به نرخ ۱۰.۵۰ دلاری پیش از جنگ و حملات آمریکا و اسرائیل به ایران است.
عامل اصلی این انفجار قیمتی، استمرار انسداد تنگه هرمز و امتناع کشتی‌های حامل ال‌ان‌جی از تردد در این آبراه استراتژیک است. در همین راستا، شرکت قطر انرژی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان جهان، وضعیت فورس‌ماژور برای تحویل محموله‌های قراردادهای بلندمدت خود را تا ماه نوامبر تمدید کرده است تا نشان دهد شرایط از کنترل شرکت خارج شده و تعهدات قراردادی قابل اجرا نیستند. این ناترازی عرضه، کشورهای آسیایی را ناچار کرده است برای تصاحب محموله‌های محدود باقی‌مانده، وارد یک رقابت فرساینده و نفس‌گیر با اروپایی شوند که سطح ذخایر گازی‌اش به شدت پایین آمده است.
چرا جهش قیمت ال‌ان‌جی به مرز ۳۰ دلار زنگ خطر بزرگی برای آسیا است؟
عبور بهای ال‌ان‌جی از سد ۳۰ دلار، اقتصادهای بزرگ و صنعتی آسیا را درگیر یک شوک تورمی تمام‌عیار کرده است. هنگامی که شریان‌های اصلی صادرات از خلیج فارس (تنگه هرمز) مسقط‌الرأس اختلالات امنیتی قرار می‌گیرد و قطر به عنوان بازیگر کلیدی بازار، فورس‌ماژور اعلام می‌کند، بازار نقدی دچار کسری شدید عرضه می‌شود.
در این میان، اروپا با دسترسی به منابع مالی قوی‌تر تلاش می‌کند با پیشنهاد قیمت‌های بالاتر، کشتی‌های حامل انرژی را به سمت بنادر خود منحرف کند؛ رقابتی نابرابر که کشورهای آسیایی را وادار به پرداخت هزینه‌های نجومی برای تأمین سوخت نیروگاه‌ها و صنایع خود کرده است.
ابعاد و ارقام بحران گاز در جدول مقایسه‌ای
کالبدشکافی مؤلفه‌های کلیدی جهش قیمت ال‌ان‌جی و وضعیت بازار در جدول زیر قابل بررسی است:
| شاخص‌های بحران بازار ال‌ان‌جی | وضعیت پیش از جنگ | وضعیت فعلی (مهر ۱۴۰۵) | تحلیل راهبردی و اثرگذاری اقتصادی |
| بهای هر محموله ال‌ان‌جی | حدود ۱۰.۵۰ دلار | ۳۰.۵ دلار (بیش از ۳ برابر) | جهش کم‌سابقه قیمت به بالاترین سطح در ۴ سال گذشته زیر فشار جنگ. |
| وضعیت تردد تنگه هرمز | جریان عادی و روان صادرات | تداوم توقف تردد کشتی‌های ال‌ان‌جی | قطع شریان اصلی خروج گاز از خلیج فارس و فلج شدن لجستیک انرژی. |
| وضعیت قراردادهای قطر | اجرای کامل تعهدات بلندمدت | تمدید فورس‌ماژور تا نوامبر | سلب مسئولیت صادرکننده بزرگ از تحویل محموله‌ها به دلیل شرایط اضطراری. |
| رقابت منطقه‌ای | تعادل نسبی عرضه و تقاضا | دوئل گازی آسیا و اروپا | رقابت شدید خریداران آسیایی با اروپای کم‌ذخیره برای جذب محموله‌های گران‌قیمت. |
تحلیل بلومبرگ از پیامدهای فقر ذخایر اروپا بر بازار آسیا
استیون استپچینسکی، تحلیلگر انرژی بلومبرگ، با اشاره به ژرفای این بحران تأکید می‌کند که قیمت‌های ۳۰ دلاری فعلی، علامت آشکاری از اختلال عمیق در زنجیره انتقال ال‌ان‌جی از طریق تنگه هرمز است.
وقتی اروپا به دلیل زمستان‌های پیش‌رو و خالی بودن مخازن ذخیره‌سازی، با استیصال به دنبال خرید هر محموله بندری است، بازار آسیا ناچار به ورود به یک جنگ قیمتی فرسایشی می‌شود. این پدیده به معنای سرریز هزینه‌های گزاف به بخش تولید برق، صنایع پتروشیمی و نهایتاً تحمیل تورم سنگین به سبد معیشتی شهروندان آسیایی است.
جمع‌بندی؛ آیا دوئل گازی آسیا و اروپا مهار خواهد شد؟
رسیدن قیمت ال‌ان‌جی به بیش از ۳۰ دلار و شکسته‌شدن سقف ۴ ساله آن، گواهی روشن بر آسیب‌پذیری شدید اقتصاد جهانی در برابر تنش‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه است.
تا زمانی که تنگه هرمز در ناامنی به سر ببرد و فورس‌ماژور قطر پابرجا باشد، دوئل میان آسیا و اروپا برای تصاحب قطره‌قطره گاز باقی‌مانده ادامه خواهد داشت؛ نبردی که بازنده اصلی آن صنایع و خانوارهای کشورهای واردکننده انرژی خواهند بود.
سوالات متداول
قیمت ال‌ان‌جی در آسیا پس از حملات و تنش‌ها به چه رقمی رسیده است؟
قیمت گاز طبیعی مایع در آسیا با جهشی نزدیک به سه‌برابر به بیش از ۳۰.۵ دلار رسیده که بالاترین سطح در ۴ سال گذشته است.
نرخ هر محموله ال‌ان‌جی پیش از آغاز جنگ با ایران چقدر بود؟
پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، هر محموله ال‌ان‌جی در حدود ۱۰.۵۰ دلار معامله می‌شد.
وضعیت فورس‌ماژور قطر به چه صورت است و چه معنایی دارد؟
شرکت قطر انرژی وضعیت فورس‌ماژور (شرایط خارج از کنترل برای عدم انجام تعهدات) در تحویل محموله‌های قراردادهای بلندمدت را تا ماه نوامبر تمدید کرده است.
دلیل اصلی رقابت نفس‌گیر میان آسیا و اروپا چیست؟
قطع تردد کشتی‌های ال‌ان‌جی از تنگه هرمز، کمبود عرضه جهانی، خالی بودن ذخایر گازی اروپا و تلاش دو قاره برای تصاحب محموله‌های محدود علت این رقابت است.
تحلیلگران بلومبرگ چه نکته‌ای را درباره شرایط بازار مطرح کرده‌اند؟
استیون استپچینسکی معتقد است قیمت‌های ۳۰ دلاری نشان‌دهنده اختلال قطعی در انتقال ال‌ان‌جی از تنگه هرمز و تقاضای رقابتی آسیایی‌ها با اروپای کم‌ذخیره است.
منابع و استنادات رسمی:
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟