اظهارات اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مبنی بر بی ارتباطی جنگ علیه ایران با انتخابات میان دورهای کنگره، در حالی مطرح میشود که تحلیلگران اقتصادی، هزینههای فزاینده این مناقشه را عاملی تعیین کننده در روند رقابتهای انتخاباتی میدانند. با کاهش تردد نفتکشها در تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند، قیمت انرژی در آمریکا بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و این مسئله، فشار بر دولت بایدن را دوچندان کرده است .
از سوی دیگر، برنامه سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیس جمهور چین، به واشنگتن در ماه سپتامبر، به موضوعی کلیدی برای مدیریت تنش های کنونی تبدیل شده است. پکن که مخالف فروش تسلیحات آمریکا به تایوان است، این سفر را فرصتی برای اعمال فشار بر واشنگتن جهت تعدیل مواضع خود در قبال جزیره می داند. در مقابل، روبیو بر تداوم سیاست «ابهام استراتژیک» آمریکا در قبال تایوان تأکید کرده و هرگونه تغییر اجباری در وضعیت موجود را تهدیدی برای ثبات جهانی معرفی می کند .
جنگ ایران و معادلات جدید جهانی
روایت واشنگتن از جنگ با ایران در آستانه انتخابات کنگره، بیش از پیش با واقعیات اقتصادی و راهبردی گره خورده است. با تشدید نااطمینانی در خاورمیانه و افزایش فشار بر زنجیرههای تأمین انرژی، مواضع قدرتهای بزرگ با دقت بیشتری مورد رصد بازارهای جهانی قرار میگیرد.
۱. هزینههای اقتصادی جنگ و افکار عمومی: جنگ در تنگه هرمز که نقطه اتصال حیاتی اقتصاد جهانی است، تردد نفتکشها را مختل کرده و به افزایش قیمت بنزین در آمریکا انجامیده است. این مسئله، فراتر از بحثهای سیاسی، معادلات اقتصادی حزب حاکم را در آستانه انتخابات با چالش مواجه کرده و باعث شکاف در میان جمهوریخواهان بر سر سیاستهای ترامپ شده است .
۲. بازطراحی ائتلاف ایران و چین: پکن در مواجهه با بحران ایران، دو راهی استراتژیک پیش رو دارد. از یک سو، رکود ناشی از جنگ در خاورمیانه را تهدیدی برای صادرات خود میداند و از سوی دیگر نمیخواهد متحد استراتژیک خود را در برابر واشنگتن شکستخورده ببیند. تحلیلگران معتقدند کمک چین برای تنشزدایی، با هزینههایی نظیر تغییر موضع واشنگتن در قبال تایوان همراه خواهد بود .
۳. فروش تسلیحات به تایوان، اهرم فشار پکن: چین بهصراحت اعلام کرده که «مسئله تایوان» خط قرمز آن در روابط با آمریکا است. پکن تلاش میکند با مرتبطسازی موضوع تنگه هرمز به تایوان، از کارت فشار خود برای جلوگیری یا کاهش بسته ۱۴ میلیارد دلاری فروش تسلیحات آمریکا به تایوان استفاده کند. مذاکرات آتی شی و ترامپ در این زمینه بسیار تعیین کننده خواهد بود .
۴. آسیبپذیری زنجیره تأمین جهانی: اظهارات اخیر روبیو در مورد تمرکز چین بر صنایع آینده، نشاندهنده نگرانی عمیق واشنگتن از وابستگی زنجیره2های تأمین حیاتی به پکن است . بحران انرژی فعلی، این زنگ خطر را برای اقتصاد جهانی به صدا درآورده که وابستگی به مناطق ژئوپلیتیک ناپایدار، هزینههای سنگینی به همراه دارد.
۵. واکنش کنگره و سیاست داخلی آمریکا: با وجود حمایت اولیه از اقدام نظامی، موجی از مخالفتهای فراحزبی در کنگره در حال شکلگیری است. سناتورهایی که پیشتر حامی ترامپ بودند، به دلیل نگرانی از هزینههای سرسام آور جنگ و تأثیر آن بر معیشت رأیدهندگان، به صف مخالفان پیوستهاند که نشان از تغییر رویکرد در فضای سیاسی آمریکا دارد .
آیا بحران خاورمیانه به احیای دیپلماسی اقتصادی آمریکا میانجامد؟
جنگ در خاورمیانه و نقش پررنگ چین در معادلات انرژی، اهرمهای فشاری جدیدی را در اختیار پکن قرار داده است. به نظر میرسد آینده اقتصاد جهانی و ثبات بازار نفت، بیش از پیش به این دو قطب قدرت وابسته است. آنچه تاکنون بهعنوان «ابهام استراتژیک» در سیاست خارجی آمریکا شناخته میشد، در بوته آزمایش جنگ تعریف جدیدی یافته و ممکن است سرنوشت انتخابات کنگره و معادلات کلان انرژی را دستخوش تغییراتی اساسی کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟