بانک مرکزی اعلام کرده است که طرح جدید پیشفروش سکه برای انواع قطعات سکه طلای بانک مرکزی با سال ضرب ۱۳۸۶ هفته آینده اجرا میشود. طبق اعلام رسمی، بازه زمانی واریز وجه برای واجدان شرایط از ۲۲ تا ۲۴ آذر تعیین شده و متقاضیان در روز ۲۵ آذر امکان ثبت سفارش دارند. سکههای پیشفروششده با تاریخ سررسید ۲۷ اسفند به خریداران تحویل داده خواهد شد. این طرح در مرکز مبادله ایران برگزار میشود؛ نهادی که وظیفه تنظیم بازار ارز و طلا و ایجاد شفافیت در معاملات را بر عهده دارد. بانک مرکزی هدف این طرح را ایجاد سازوکاری رسمی برای پاسخگویی به تقاضای موجود و جلوگیری از شکلگیری التهابات ناشی از معاملات غیررسمی عنوان کرده است.
نقش پیشفروش سکه در مدیریت تقاضا و کنترل انتظارات بازار
اجرای طرح جدید پیشفروش سکه در شرایطی انجام میشود که بازار طلا طی ماههای اخیر با نوساناتی همراه بوده است. در چنین شرایطی، استفاده از ابزارهایی مانند پیشفروش به بانک مرکزی امکان میدهد بخشی از تقاضای کوتاهمدت را جذب کرده و مسیر انتظارات را مدیریت کند.
طرحهای پیشفروش در گذشته نیز معمولاً با هدف کاهش نااطمینانی و جلوگیری از رفتارهای هیجانی اجرا شدهاند.
اینبار نیز عرضه سکه با سال ضرب ۱۳۸۶ نشان میدهد بانک مرکزی قصد دارد از ظرفیت موجود خزانه برای ایجاد تعادل استفاده کند.
این اقدام همچنین میتواند موجب کاهش فشار بر بازار نقدی طلا شود؛ چرا که بخشی از متقاضیان به جای خرید فوری، مسیر پیشفروش را انتخاب میکنند که تسویه آن با فاصله زمانی انجام میشود.
آثار احتمالی طرح بر قیمت طلا و رفتار سرمایهگذاران
برآورد اولیه کارشناسان نشان میدهد که اجرای این مرحله از پیشفروش سکه میتواند در کوتاهمدت ثبات نسبی در بازار ایجاد کند؛ با این حال، اثرگذاری آن به حجم ثبتنام، قیمت تعیینشده و مدیریت تحویل بستگی دارد. اگر حجم پیشفروش بالا باشد، بازار نقدی ممکن است با کاهش نسبی تقاضا مواجه شود.
اما در صورتی که متقاضیان بهدلیل فاصله قیمتی یا نگرانیهای بازار کمتر در طرح مشارکت کنند، اثر طرح بر قیمتها محدود خواهد بود.
سرمایهگذاران در بازار طلا همواره به تفاوت بین قیمت نقدی و قیمت پیشفروش توجه ویژه دارند.
در صورتی که قیمت پیشفروش جذاب نباشد، این طرح بیشتر بهعنوان ابزار سیاستگذاری عمل میکند تا یک فرصت سرمایهگذاری. بنابراین، ارزیابی فعالان بازار نشان خواهد داد که آیا طرح جدید میتواند جریان سرمایه را از بازار نقدی به بازار پیشفروش منتقل کند یا خیر.
تجربه جهانی استفاده از ابزارهای مشتقه طلا برای کنترل تقاضا
در بسیاری از کشورهای دارای بازار طلا، ابزارهایی مانند گواهی سپرده طلا، قراردادهای آتی و طرحهای پیشخرید برای مدیریت نوسان و جذب تقاضا مورد استفاده قرار میگیرد. این ابزارها بهویژه در دورههای افزایش نااطمینانی اقتصادی مورد توجه دولتها قرار میگیرند. در هند — یکی از بزرگترین بازارهای طلا — دولت از طرحهای سپردهگذاری طلا برای کنترل تقاضای فیزیکی استفاده میکند. شباهت این تجربهها با پیشفروش سکه در ایران، نشان میدهد که چنین سیاستی میتواند فشار بر بازار فیزیکی را کاهش دهد و سازوکارهای رسمی را تقویت کند.
تحلیل اقتصادی اثر عرضه رسمی بر کاهش فعالیتهای غیرشفاف
پژوهشهای اقتصادی نشان دادهاند که هرگاه دولت یا بانک مرکزی عرضه قانونی و قابل پیشبینی ایجاد کند، سهم بازارهای غیررسمی کاهش یافته و کشف قیمت در مسیر شفافتری انجام میشود. طرحهای گذشته پیشفروش سکه نیز چنین اثری را تا حدودی نشان دادهاند؛ از جمله کاهش فعالیتهای دلالی در دورههای اجرای موفق. با این حال، موفقیت یک طرح جدید وابسته به میزان هماهنگی بین سیاستگذار، بازار رسمی و زمانبندی عرضه است.
در مجموع، اجرای طرح پیشفروش ۲۵ آذر را میتوان مرحلهای برای مدیریت انتظارات و ایجاد یک مسیر رسمی خرید دانست؛ مسیری که اگر با شفافیت اجرایی همراه باشد، میتواند به ثبات نسبی بازار طلا تا پایان سال کمک کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟