بازار خودروی ایران در هفته دوم بهمن ۱۴۰۴، یکی از پیچیدهترین و متناقضترین ادوار خود را پشت سر گذاشت؛ هفتهای که در آن نمودار قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی تحت تأثیر سیگنالهای سیاسی و احتمال ازسرگیری مذاکرات، حالتی از انتظار و احتیاط به خود گرفت، اما در لایههای زیرین و بخش خدمات و قطعات مصرفی، طوفانی از گرانی به پا شد. در حالی که میانگین رشد ۱۵.۳۵ درصدی قیمتها در ماه گذشته، بازار را برای یک جهش جدید آماده کرده بود، اخبار دیپلماتیک ترمز این صعود را کشید تا معاملهگران در فضایی مهآلود، دست از خرید و فروش بردارند.
با این حال، آرامش نسبی روی تابلوهای قیمتی خودرو، با التهاب شدید در بازار لوازم یدکی، تایر و روغن موتور همراه شد تا مالکان خودرو با واقعیتی تلخ به نام هزینههای سرسامآور نگهداری مواجه شوند؛ وضعیتی که نشان میدهد تورم از بدنه خودرو به قلب موتور و چرخها نقل مکان کرده است. جدول تغییرات قیمت هفتگی خودروهای پرفروش بازار را مشاهده کنید:
افشاگری علیه مافیای گرانی و آب سرد تعرفهها بر پیکر واردات
تحلیل رویدادهای هفته گذشته بدون اشاره به جنجالهای مدیریتی و تصمیمات دولتی ناقص خواهد بود. مهمترین خبر هفته، افشاگری صریح یکی از نمایندگان مجلس درباره عمدی بودن گرانسازی محصولات ایرانخودرو بود که بار دیگر کلیدواژه مافیا را به ادبیات بازار بازگرداند. این اظهارات که همزمان با حبس عرضه توسط خودروسازان صورت گرفت، نشان داد که بخش بزرگی از نوسانات بازار نه ناشی از مکانیزم عرضه و تقاضا، بلکه حاصل مهندسی قیمتهاست. در سوی دیگر، ابلاغ آییننامه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور که بسیاری به آن دل بسته بودند، حکم آب سردی را بر پیکر متقاضیان داشت. برخلاف انتظارات برای کاهش تعرفهها، دولت با وضع حقوق ورودی سنگین (تا ۱۶۵ درصد برای خودروهای بالای ۳۰۰۰ سیسی و ۱۱۰ درصد برای موتورهای کوچک)، عملاً نشان داد که قرار نیست خودروی ارزانقیمت از این مسیر وارد شود. تنها روزنه امید، آغاز عرضه سامانه اتونوین از ۱۱ بهمن بود که محصولاتی نظیر نیسان آلتیما، تویوتا راو۴ و کرولا را با قیمتهای نجومی (به طور مثال راو۴ با قیمت ۶.۳ میلیارد تومان) روی میز گذاشت که عملاً برای قشر متوسط دستنیافتنی است.
طغیان قیمت در بازار خدمات؛ وقتی سرویس پراید میلیونی میشود
روند قیمتها در هفته گذشته روایتی دوگانه داشت؛ در حالی که قیمت خودِ خودرو در فاز نوسان محدود و انتظار قرار داشت، بازار لوازم مصرفی شاهد یک ابر تورم بود. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که قیمت تایر طی تنها ۱۵ روز، دو مرحله افزایش یافت و مجموعاً ۵۵ درصد گران شد. همزمان، نایاب شدن روغن موتور و افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمت آن، شوک بزرگی به رانندگان وارد کرد. این گرانیها هزینه سرویس دورهای خودروهای داخلی را به ارقام عجیبی رساند؛ به طوری که هزینه یک تعویض روغن و سرویس ساده برای پراید به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و برای پژو پارس به مرز ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسید. این جهش هزینهها که ناشی از اختلال در زنجیره تأمین و احتکار احتمالی است، نشان میدهد که حتی اگر قیمت خودرو ثابت بماند، هزینه داشتن خودرو با سرعتی سرسامآور در حال افزایش است و فشار تورمی مستقیماً سفره خانوارها را هدف گرفته است.
مثلث فشار بر بازار؛ از جاماندگی دلاری تا بحران خدمات پس از فروش
عوامل مؤثر بر بازار خودرو در هفتهای که گذشت را میتوان در سه ضلع یک مثلث بررسی کرد. ضلع اول، فشار انباشته ارزی است؛ کارشناسان معتقدند سال گذشته دلار دو برابر شد اما خودرو کمتر از ۱۰ درصد رشد کرد و اکنون بازار در حال تخلیه این فنر فشرده است تا خود را با واقعیتهای ارزی تطبیق دهد. ضلع دوم، بحران خدمات پس از فروش است که به عنوان یک عامل بازدارنده جدید ظهور کرده است. هشدارهای انجمنهای صنفی درباره نبود قطعات و نیروی ماهر برای ۱۷۰ شرکت واردکننده، خریداران خودروهای وارداتی را دچار تردید کرده است، چرا که خودروهای چند میلیاردی بدون قطعه یدکی، عملاً سرمایهای بلااستفاده خواهند بود. ضلع سوم و شاید مهمترین عامل، جنگ روانی مذاکرات است؛ بازار اکنون در وضعیت قفلشدگی قرار دارد و معاملهگران از ترس ریزش قیمت در صورت توافق یا جهش قیمت در صورت شکست مذاکرات، فعلاً نظارهگر هستند.
چشمانداز خاکستری؛ رکود تورمی در کمین جاده مخصوص
برآیند عوامل مثبت و منفی نشاندهنده غلبه کفه ترازوی چالشهاست. در سمت مثبت، آغاز ثبتنامهای جدید خودروهای وارداتی و احتمال گشایشهای سیاسی میتواند به عنوان سرعتگیر رشد قیمت عمل کند. اما در سمت منفی، تعرفههای سنگین واردات، گرانی افسارگسیخته لوازم یدکی، و سیاستهای انقباضی عرضه توسط خودروسازان داخلی، پتانسیل شعلهور کردن مجدد قیمتها را دارند. چشمانداز بازار در هفتههای پیشرو به شدت وابسته به اخبار سیاسی است. اگر سیگنال مثبتی از مذاکرات نرسد، با توجه به نزدیک شدن به بازار شب عید و آزادسازی فنر قیمتها، احتمال تداوم روند صعودی (حتی با شیب ملایم) وجود دارد. اما سناریوی محتملتر، ورود بازار به یک دوره رکود عمیق است؛ دورهای که در آن خریداران به دلیل کاهش قدرت خرید و انتظار برای کاهش قیمتها عقبنشینی میکنند و فروشندگان نیز حاضر به ارزانفروشی نیستند. در نهایت، بازار خودرو در کوتاهمدت رونق چشمگیری نخواهد داشت و در برزخ میان گرانی خدمات و بلاتکلیفی قیمتها باقی خواهد ماند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟