بر اساس آمار رسمی مرکز ملی آمار عمان، صادرات ایران به این کشور در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۰۰ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که در کنار رشد ۲۴ درصدی تجارت دوجانبه، از تعمیق پیوندهای اقتصادی تهران و مسقط حکایت دارد. دادهها همچنین نشان میدهد ایران به یکی از مقاصد اصلی صادرات مجدد عمان تبدیل شده و نقش مهمتری در شبکه مبادلات منطقهای این کشور ایفا میکند.
افزایش تجارت در مسیری متفاوت از روند غالب منطقه
مرکز ملی آمار عمان اعلام کرده ارزش تجارت این کشور با ایران در ۱۰ ماه سال جاری میلادی به یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۴ درصد افزایش نشان میدهد. این در حالی است که در بازه ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۴، ارزش تجارت دو کشور حدود یک میلیارد و ۹۰ میلیون دلار گزارش شده بود. این شتاب رشد، ایران و عمان را در زمره روابط تجاری باثبات منطقه قرار میدهد.
رشد یادشده در شرایطی رخ داده که بسیاری از اقتصادهای منطقه با کاهش تقاضای جهانی، نوسانات ارزی و افزایش هزینههای لجستیکی مواجه بودهاند. از این منظر، تداوم رشد تجارت ایران و عمان نشاندهنده وجود کانالهای عملیاتی فعال، اعتماد متقابل بخش خصوصی و نقش سیاستهای تسهیلگرانه مسقط در حفظ جریان تجارت است.
بر اساس این گزارش، ایران در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵، دومین مقصد صادرات مجدد عمان بوده است. ارزش صادرات مجدد عمان به ایران در این دوره به ۸۴۳ میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵ درصد رشد داشته است. این رقم معادل ۲۱ درصد کل صادرات مجدد عمان در این بازه زمانی است؛ سهمی که جایگاه ایران را در راهبرد تجاری این کشور برجسته میکند.
قرار گرفتن ایران در رتبه دوم، پس از امارات متحده عربی و بالاتر از کشورهایی مانند انگلیس، نشان میدهد بازار ایران نقش مهمی در مدل تجاری عمان ایفا میکند. عمان طی سالهای اخیر با سرمایهگذاری در بنادر، مناطق آزاد و زیرساختهای لجستیکی، خود را به هاب توزیع کالا در منطقه تبدیل کرده و آمارها نشان میدهد ایران یکی از اصلیترین مقاصد این شبکه توزیع است.
جهش کمسابقه صادرات مجدد در ماه اکتبر
دادههای ماهانه تصویر دقیقتری از این روند ارائه میدهد. در ماه اکتبر، صادرات مجدد عمان به ایران بیش از چهار برابر افزایش یافته و از حدود ۶۰ میلیون دلار در سپتامبر به ۲۶۰ میلیون دلار رسیده است. چنین جهشی معمولاً میتواند ناشی از انجام معاملات بزرگ، تغییر مسیرهای تأمین کالا یا افزایش مقطعی تقاضا در بازار ایران باشد.
در مقابل، صادرات مستقیم عمان به ایران در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵ تنها ۷ میلیون دلار گزارش شده است. این اختلاف قابلتوجه نشان میدهد ستون اصلی تجارت دوجانبه همچنان بر صادرات مجدد استوار است؛ مسیری که برای ایران، بهویژه در شرایط محدودیتهای بانکی و حملونقلی، اهمیت راهبردی دارد.
جایگاه ایران در میان تأمینکنندگان بازار عمان
ایران در میان کشورهای تأمینکننده کالاهای مورد نیاز عمان، در رتبه چهاردهم قرار گرفته و در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵، حدود ۵۰۰ میلیون دلار کالا به این کشور صادر کرده است. نکته معنادار آن است که صادرات ایران به عمان در این دوره از صادرات کشورهایی مانند آلمان، ایتالیا، کره جنوبی، مصر، روسیه، فرانسه، سوئد و استرالیا بیشتر بوده است.
این مقایسه نشان میدهد کالاهای ایرانی، علیرغم رقابت با تولیدکنندگان بزرگ جهانی، توانستهاند جایگاه قابلقبولی در بازار عمان به دست آورند. نزدیکی جغرافیایی، هزینه حملونقل پایینتر، شناخت متقابل فعالان اقتصادی و روابط سیاسی باثبات دو کشور، از جمله عواملی است که به تقویت این موقعیت کمک کرده است.
تحلیل روند؛ چرا عمان برای ایران مهم شده است؟
ترکیب رشد تجارت دوجانبه، سهم بالای ایران در صادرات مجدد عمان و افزایش صادرات ایران به این کشور نشان میدهد مسقط بیش از گذشته به یک پل تجاری برای تهران تبدیل شده است. این نقش، بهویژه در شرایطی که دسترسی مستقیم ایران به برخی بازارهای جهانی با محدودیت مواجه است، اهمیت مضاعفی دارد.
عمان با سیاست خارجی متوازن و رویکرد اقتصادی عملگرا، توانسته فضای امنتری برای فعالیت تجار فراهم کند. استفاده از این ظرفیت میتواند به متنوعسازی مسیرهای صادراتی ایران، کاهش ریسک تمرکز بر بازارهای محدود و افزایش انعطافپذیری تجارت خارجی کمک کند. در صورت تقویت همکاریهای بانکی، تسهیل مقررات گمرکی و حضور سازمانیافتهتر بخش خصوصی ایران، عمان میتواند به یکی از پایدارترین و کمنوسانترین مسیرهای صادراتی کشور تبدیل شود.
جمعبندی
روند فعلی تجارت ایران و عمان نشان میدهد روابط اقتصادی دو کشور وارد مرحلهای باثباتتر شده است. اگر این مسیر با سیاستهای حمایتی، توسعه زیرساختهای لجستیکی و هماهنگی نهادی همراه شود، میتواند نهتنها به افزایش صادرات غیرنفتی ایران منجر شود، بلکه جایگاه کشور را در شبکه تجارت منطقهای خلیج فارس و فراتر از آن تقویت کند؛ مسیری که در شرایط پرنوسان اقتصاد جهانی، یک مزیت راهبردی محسوب میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟