به گزارش چارسو اقتصاد، مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به بررسی کلیات لایحه بودجه پرداخته است. در صفحات ۸ تا ۱۰ کلیات لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان میدهد بخشی از بودجه، نه «ردیف هزینه و درآمد»، بلکه «فهرست الزامها»ست؛ یعنی عددها و نرخهایی که طبق قوانین دائمی باید هر سال در قانون بودجه تعیین و تصویب شوند. این جدول در واقع به مخاطب میگوید چه مواردی وجود دارد که قانونگذار در قوانین دائمی، تعیین «رقم/نرخ/نصاب» آن را به بودجههای سنواتی سپرده است؛ بنابراین هر سال باید دوباره درباره آن تصمیمگیری شود.
خود گزارش توضیح میدهد جدول الزامات، برای تعیین اعدادی مثل نرخها و پلکانهای مالیاتی، رشد حقوق و دستمزد و سقف معافیت مالیاتی بهکار میآید و ردیفهای آن به قوانین دائمی مستند است. از این زاویه، «جدول الزامات» یک جور پل ارتباطی میان قوانین بالادستی و اعداد سالانه بودجه است: قانون دائمی مسیر را مشخص میکند و بودجه سالانه، عدد دقیق همان سال را مینویسد.
نمونههای الزامات منابع؛ تمرکز روی آستانهها و پلکانهای مالیاتی
در نمونههای ارائهشده از «الزامات منابع»، تمرکز روی بخشهایی است که مستقیماً به وصول منابع مالیاتی مرتبط میشود.
یکی از نخستین نمونهها، سقف معافیت مالیات بر درآمد سالانه (موضوع ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم) است که در جدول، از ۲۸۸,۰۰۰ ریال (مصوب ۱۴۰۴) به ۴۸۰,۰۰۰ ریال (الزام ۱۴۰۵) تغییر کرده است.
نمونه بعد، نرخ مالیات بر مجموع درآمد حقوق برای کارکنان دولتی و غیردولتی و سایر مشمولان مالیات بر حقوق است که به شکل پلکانی درج شده؛ در این بخش، نرخهای ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ درصد برای طبقات مختلف درآمدی آمده و کف و سقف طبقات نیز در جدول ذکر شده است.معنای ساده این جدول برای مخاطب عمومی این است که بخشی از منابع بودجه، روی «نرخها و آستانههای مشخص» سوار است و قانون بودجه هر سال این پلهها را بهروزرسانی یا تثبیت میکند.
نمونههای الزامات مصارف؛ حقوق، حداقلها و چند سقف عملیاتی
نمونههای «الزامات مصارف» در این صفحات بیشتر به حوزه حقوق و مزایا و چند سقف/حد در برخی دستگاهها و بخش انرژی مرتبط است.
در بخش حقوق و مزایا، جدول چند عدد کلیدی را صریح میکند:
- افزایش ضریب ریالی حقوق و افزایشهای متناظر برای گروههای مختلف کارکنان و بازنشستگان: ۲۰ درصد (برای ۱۴۰۵).
- حداقل مبلغ ماهانه مندرج در حکم کارگزینی/قرارداد حقوقبگیران: در جدول برای ۱۴۰۵ رقم ۱۵,۶۰۰ درج شده (در کنار رقم ۱۴۰۴).
- حداقل حکم حقوق بازنشستگان و وظیفهبگیران: برای ۱۴۰۵ رقم ۱۴,۰۴۰ در جدول آمده است.
- افزایش حقوق سربازان وظیفه نیز در نمونهها با نرخ ۲۰ درصد آمده است.
این دسته اعداد، یک پیام ساده دارد. در «جدول الزامات»، دولت و مجلس هر سال باید برخی حداقلها و درصدهای افزایش را روشن کنند تا مبنای اجرای پرداختها در سال مالی مشخص باشد. در ادامه همین نمونهها، چند ردیف غیرحقوقی هم دیده میشود:
- یک نمونه مربوط به سقف تعداد خودرو گذر موقت مورد نیاز عملیاتی فرماندهی انتظامی (معاف از پرداخت عوارض و حقوق گمرکی) که برای ۱۴۰۵ عدد ۱۰۰۰ دستگاه در جدول ذکر شده است.
- در بخش «آب و انرژی»، یک ردیف درباره حداکثر سهم عرضه برق نیروگاههای زیرمجموعه سازمان انرژی اتمی در بازار برق آزاد آمده که عدد ۲۰ درصد در جدول درج شده است.
- همچنین سقف منابع حاصل از فروش/صادرات/تهاتر یا معاوضه نفت با فرآوردههای نفتی در نمونهها برای ۱۴۰۵ با واحد میلیارد یورو و رقم ۵.۳ درج شده؛ در ستون مصوب ۱۴۰۴ برای همین ردیف، واحد میلیارد ریال و عدد ۱۳۰ آمده که نشان میدهد شیوه بیان سقف (ریالی/ارزی) در این نمونه تغییر کرده است.
صفحات ۸ تا ۱۰ بهجای اینکه وارد جزئیات ردیفهای بودجه شوند، یک لایه «حاکم بر بودجه» را نشان میدهند: فهرستی از تصمیمهای عددی که قانون بودجه باید هر سال برایشان عدد بگذارد. از سقف معافیت و پلکان مالیات بر حقوق گرفته تا حداقلهای پرداخت و برخی سقفهای بخشی، همه در قالب «الزامات لایحه بودجه ۱۴۰۵» قابل ردیابی است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟