در جریان دیدارهای رسمی ایران و قزاقستان، رئیسجمهور اعلام کرد ایران آماده است شبکه حملونقل خود را برای ایجاد مسیر دسترسی ترانزیتی قزاقستان به آبهای آزاد توسعه دهد.
او با اشاره به آمادگی تهران برای تسهیل مسیرهای ریلی، جادهای، دریایی و هوایی، تأکید کرد ایجاد زیرساختهای مشترک و فعالسازی کریدورهای منطقهای، زمینه ارتقای همکاری اقتصادی میان دو کشور را فراهم میکند.
پزشکیان همچنین به نقش جدید ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرد و گفت عضویت ناظر ایران در این اتحادیه افقهای تازهای برای تجارت متقابل و توسعه مسیرهای ترانزیتی ایجاد کرده است.
اهمیت ایران برای دسترسی قزاقستان به آبهای آزاد
قزاقستان یک کشور محصور در خشکی است و دسترسی مستقیم به دریاهای آزاد ندارد. برای چنین کشورهایی، مسیرهای ترانزیتی امن، کوتاه و پایدار اهمیت حیاتی دارند.
ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی خود—در اتصال دریای خزر به خلیج فارس و اقیانوس هند—یکی از طبیعیترین مسیرها برای دسترسی قزاقستان به تجارت جهانی است.
فراهمسازی مسیر دسترسی ترانزیتی قزاقستان از طریق ایران میتواند:
- زمان و هزینه تجارت خارجی قزاقستان را کاهش دهد،
- جایگاه ایران در شبکه حملونقل اوراسیا را تقویت کند،
- ظرفیت کریدور شمال–جنوب را افزایش دهد،
- و نقش ایران را بهعنوان هاب ترانزیتی منطقه تثبیت نماید.
از نگاه راهبردی، این همکاری هم برای ایران و هم برای قزاقستان منافع بلندمدت اقتصادی و سیاسی ایجاد میکند.
رابطه تجاری ایران و ارمنستان؛ آمار مبادلات، ظرفیتها و فرصتهای صادرات غیرنفتی
اثر پیوستن ایران به اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر ترانزیت منطقهای
رئیسجمهور اشاره کرد که عضویت ناظر ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا یک فرصت جدید برای توسعه تجارت و ترانزیت ایجاد کرده است.
اُرآسیا مجموعهای از کشورهایی با رشد سریع اقتصادی و موقعیت ژئوکالایی مهم است؛ شامل روسیه، قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان.
پیوستن ایران به این ساختار:
- تعرفههای تجاری را کاهش میدهد،
- فرایندهای گمرکی را هماهنگتر میکند،
- مسیرهای حملونقل مشترک را فعال میسازد،
- و امکان توسعه خطوط ریلی و بندری را فراهم میکند.
با توجه به این عوامل، مسیر دسترسی ترانزیتی قزاقستان از طریق ایران اهمیت بیشتری مییابد و میتواند به یک محور اصلی همکاری اوراسیایی تبدیل شود.
کریدورهای منطقهای و نقش آنها در تجارت اوراسیا
طبق گزارش بانک جهانی، کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی سالانه حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از سایر کشورها برای حملونقل هزینه میپردازند.
مطالعات نشان میدهد کوتاهترین مسیر برای اتصال قزاقستان به آبهای آزاد، مسیر ایران است که از طریق:
- راهآهن قزاقستان–ترکمنستان–ایران
- بندر امیرآباد در خزر
- بندرعباس و چابهار
تجربه نشان داده این مسیر نسبت به مسیرهای روسیه یا چین، سریعتر و از نظر هزینه مقرونبهصرفهتر است.
افزایش ظرفیت ترانزیت ایران پس از توسعه بنادر و خطوط ریلی
ایران طی سالهای اخیر پروژههایی مانند توسعه بندر چابهار، بهروزرسانی بندر شهید رجایی و افزایش ظرفیت خطوط ریلی شرق–غرب و شمال–جنوب را در دستور کار قرار داده است.
این توسعه زیرساختها باعث شده ظرفیت ترانزیت ایران به مرز ۱۵ میلیون تن در سال برسد و قابلیت افزایش آن تا ۳۰ میلیون تن نیز وجود دارد.
با بهرهگیری از چنین ظرفیتهایی، ایجاد مسیر دسترسی ترانزیتی قزاقستان نه تنها امکانپذیر بلکه اقتصادی و رقابتی خواهد بود.
اظهارات رئیسجمهور درباره ایجاد مسیر دسترسی ترانزیتی قزاقستان از طریق ایران نشاندهنده رویکرد جدید دولت برای تقویت همکاریهای منطقهای و فعالسازی ظرفیتهای ژئوپلیتیکی کشور است.
این اقدام میتواند ایران را به یکی از محورهای اصلی اتصال آسیای مرکزی به دریاهای آزاد تبدیل کند و سهم کشور از تجارت اوراسیایی را افزایش دهد.
برای بهرهبرداری کامل از این فرصت، چند عامل کلیدی ضروری است:
- تکمیل سریعتر پروژههای ریلی و بندری،
- کاهش بروکراسی ترانزیتی و گمرکی،
- توسعه همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا،
- و ایجاد بسترهای مشترک سرمایهگذاری با قزاقستان.
مسیر جدید میتواند جایگاه ایران را در اقتصاد منطقهای ارتقا دهد و مزیتهای ژئوپلیتیکی کشور را به مزیت اقتصادی تبدیل کند—آن هم در دورهای که رقابت بر سر کریدورهای ترانزیتی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟