در حالی که دونالد ترامپ احتمال ازسرگیری حمله آمریکا به ایران را بررسی می‌کند، گزارش‌های تازه از اختلاف دیدگاه میان مشاوران ارشد کاخ سفید حکایت دارند. وب‌سایت اکسیوس در ۸ و ۹ آبان ۱۴۰۵ به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، از ترامپ خواسته پیش از بازگشت به عملیات نظامی، به کارزار فشار اقتصادی علیه ایران فرصت بیشتری بدهد. در مقابل، پیت هگست و مارکو روبیو، طبق روایت یک منبع آمریکایی، نسبت به امکان توافق هسته‌ای با تهران تردید دارند؛ درحالی‌که جی‌دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر از ادامه مذاکرات حمایت می‌کنند. با وجود این اختلاف دیدگاه‌ها، روبیو روز ۹ آبان تأکید کرد ترامپ هنوز درباره انجام حمله تازه به ایران تصمیم نگرفته است.
به گزارش چارسو اقتصاد، اختلاف دیدگاه در حلقه نزدیکان رئیس‌جمهور آمریکا بر سر یک مسئله اصلی شکل گرفته است: آیا واشنگتن باید فشار اقتصادی و مذاکرات را ادامه دهد یا برای دستیابی به اهداف خود دوباره از گزینه نظامی استفاده کند؟
اسکات بسنت معتقد است کارزار تحریم و محدودیت تجاری علیه ایران برای نشان دادن نتایج مورد نظر واشنگتن به زمان بیشتری نیاز دارد. بااین‌حال، این دیدگاه به معنی مخالفت قطعی او با هرگونه اقدام نظامی یا تصمیم نهایی کاخ سفید نیست.
اکسیوس درباره اختلاف مشاوران ترامپ بر سر حمله به ایران چه گزارش داد؟
وب‌سایت آمریکایی اکسیوس در گزارش ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت در حلقه نزدیکان ترامپ درباره نحوه برخورد با ایران دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد.
براساس این گزارش، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نسبت به دستیابی به توافق هسته‌ای با حکومت کنونی ایران بسیار بدبین هستند.
این مقام آمریکایی مدعی شده است که هگست و روبیو تضعیف بیشتر توان ایران، از جمله از طریق حملات تازه، را از گزینه‌های مورد نظر خود می‌دانند.
در مقابل، به روایت همین منبع، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، از فرستادگان ترامپ، خواستار ازسرگیری مذاکرات هستند.
اکسیوس همچنین گزارش داده است که خود ترامپ درباره امکان پذیرش توافقی مطابق با خواسته‌های واشنگتن از سوی ایران تردید دارد.
این اطلاعات عمدتاً از منابع غیرعلنی اکسیوس نقل شده‌اند و نباید به‌عنوان اعلام رسمی و مستقل مواضع تمام این مقام‌ها معرفی شوند.
اسکات بسنت چرا از ترامپ خواسته برای حمله به ایران عجله نکند؟
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، مسئول هدایت کارزار اقتصادی موسوم به «Operation Economic Outcast» یا «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران است.
طبق گزارش اکسیوس در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، بسنت از نزدیک‌ترین مشاورانی است که به ترامپ توصیه کرده‌اند پیش از بازگشت سریع به درگیری نظامی، به این کارزار زمان بیشتری بدهد.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته است که بسنت، کارزار فشار اقتصادی را در حال اثرگذاری می‌داند و معتقد است ادامه این روند می‌تواند قدرت چانه‌زنی تهران را در مذاکرات کاهش دهد.
این ارزیابی بر مبنای گزارش وزارت خزانه‌داری آمریکا بیان شده و به معنی اثبات مستقل موفقیت آن نیست.
همچنین عبارت «عجله نکنید» در این خبر، خلاصه درخواست گزارش‌شده بسنت است؛ نه نقل‌قول مستقیم از یک سخنرانی یا اظهارنظر عمومی او خطاب به ترامپ.
عملیات طرد اقتصادی آمریکا علیه ایران چیست؟
وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ از آغاز کارزار گسترده‌ای با عنوان Operation Economic Outcast خبر داد.
هدف اعلام‌شده این برنامه افزایش محدودیت‌های مالی و تجاری علیه ایران و اشخاص و شرکت‌هایی است که به گفته واشنگتن در تسهیل معاملات تحت تحریم نقش دارند.
در اطلاعیه‌های بعدی، وزارت خزانه‌داری اقدامات بیشتری را علیه شبکه‌های حمل‌ونقل نفت، خدمات بانکی و برخی واسطه‌های مالی اعلام کرد.
| تاریخ | اقدام اعلام‌شده | منبع رسمی |
|---|---|---|
| ۲۴ اوت ۲۰۲۶ | آغاز رسمی عملیات طرد اقتصادی | وزارت خزانه‌داری آمریکا |
| ۸ اکتبر ۲۰۲۶ | اعلام تحریم شبکه‌های مرتبط با ناوگان حمل نفت ایران | اطلاعیه رسمی خزانه‌داری |
| ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ | اعلام محدودیت‌های جدید علیه شبکه‌های مالی و بانکی مرتبط با ایران | اطلاعیه رسمی خزانه‌داری |
| ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ | انتشار گزارش اکسیوس درباره ارزیابی اثرگذاری کارزار و درخواست بسنت برای ادامه آن | اکسیوس، به نقل از گزارش خزانه‌داری و مقام آمریکایی |
منابع: آغاز عملیات، اقدامات ۸ اکتبر، اقدامات ۱۵ اکتبر و گزارش اکسیوس در ۳۰ اکتبر.
در گزارش تازه خزانه‌داری که اکسیوس به آن دست یافته، ادعا شده محدودیت‌های دریایی، تحریم‌های اقتصادی و مشکلات مسیرهای زمینی صادرات، فشار بر اقتصاد ایران را افزایش داده‌اند.
این گزارش همچنین ادعاهایی درباره افت ارزش ریال، افزایش تورم و کاهش درآمدهای نفتی ایران مطرح کرده است؛ اما این شاخص‌ها باید با داده‌های مستقل و هم‌دوره بررسی شوند.
به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً براساس ارزیابی وزارت خزانه‌داری آمریکا نتیجه گرفت که سیاست مورد نظر بسنت حتماً به توافق با ایران یا تحقق اهداف سیاسی واشنگتن منجر خواهد شد.
خبرگزاری تسنیم در گزارشی در شهریور ۱۴۰۵ نیز به نقل از تحلیل نشریه فورچون به محدودیت‌های احتمالی اجرای این فشار اقتصادی و واکنش شرکای تجاری ایران پرداخته بود.
کدام مقام‌های دولت ترامپ طرفدار مذاکره و کدام‌یک خواستار فشار بیشترند؟
در گزارش اکسیوس، اختلاف اصلی بر سر امکان دستیابی به توافق و شیوه افزایش فشار بر ایران توضیح داده شده است.
| مقام | دیدگاه گزارش‌شده | مبنای اطلاعات |
|---|---|---|
| اسکات بسنت | ادامه کارزار فشار اقتصادی و پرهیز از بازگشت شتاب‌زده به جنگ | اکسیوس به نقل از مقام آمریکایی |
| پیت هگست | تردید نسبت به امکان توافق هسته‌ای و حمایت گزارش‌شده از فشار نظامی بیشتر | روایت منبع غیرعلنی اکسیوس |
| مارکو روبیو | تردید گزارش‌شده نسبت به توافق؛ تأکید علنی بر نبود تصمیم حمله و ترجیح دیپلماسی | اکسیوس و نشست خبری رسمی ۳۱ اکتبر |
| جی‌دی ونس | تمایل به ازسرگیری مذاکرات | روایت منبع اکسیوس |
| استیو ویتکاف و جرد کوشنر | حمایت گزارش‌شده از ادامه تلاش‌های دیپلماتیک | روایت منبع اکسیوس |
منبع: اکسیوس، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ و متن نشست خبری مارکو روبیو.
این اختلاف دیدگاه‌ها به معنی تشکیل دو جناح رسمی یا علنی در کاخ سفید نیست. همچنین موضعی که از یک مقام در منابع غیرعلنی نقل می‌شود، ممکن است با تأکیدهای عمومی او تفاوت داشته باشد.
آیا ترامپ تصمیم نهایی برای حمله دوباره به ایران گرفته است؟
خیر. تا زمان تنظیم این گزارش، تصمیم نهایی برای انجام حمله نظامی تازه به ایران به‌صورت رسمی اعلام نشده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست خبری شنبه ۳۱ اکتبر در حاشیه نشست گروه ۲۰ در آتلانتا گفت ترامپ هنوز در این زمینه تصمیمی نگرفته است.
او در عین تأکید بر آمادگی نظامی آمریکا، اعلام کرد رئیس‌جمهور ترجیح می‌دهد اختلافات از مسیر دیپلماتیک حل شوند.
این موضع در متن نشست خبری روبیو ثبت شده و در رسانه‌های مختلف نیز بازتاب یافته است.
ترامپ نیز در اظهارات جمعه ۳۰ اکتبر درباره مذاکرات گفت واشنگتن برای ادامه رایزنی‌ها زمان دارد.
بنابراین گزارش درباره بررسی گزینه نظامی یا اختلاف مشاوران نباید به‌عنوان صدور دستور قطعی حمله منتشر شود.
چارسو اقتصاد پیش‌تر در گزارش «حمله آمریکا به ایران در ۴ نوامبر؟ واقعیت گزارش منتسب به MS NOW» توضیح داده بود که تاریخ ۱۳ آبان به‌عنوان زمان قطعی حمله تأیید نشده است.
آیا انتخابات آمریکا در تصمیم ترامپ برای حمله به ایران اثر دارد؟
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا روز سه‌شنبه ۳ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۲ آبان ۱۴۰۵، برگزار می‌شود.
در گزارش اکسیوس، یک مقام آمریکایی مدعی شده است که نتیجه نامطلوب انتخابات برای جمهوری‌خواهان ممکن است بر تصمیم‌های بعدی ترامپ اثر بگذارد.
در مقابل، یک مقام کاخ سفید به همین رسانه گفته نتایج انتخابات در تصمیم رئیس‌جمهور درباره ایران نقشی نخواهد داشت.
این دو روایت درباره ارزیابی‌های داخلی دولت آمریکا اختلاف دارند و هیچ‌کدام به معنای تأیید تاریخ مشخصی برای حمله نظامی نیستند.
در شرایط فعلی، تنها می‌توان گفت مذاکرات و بررسی گزینه‌های نظامی هم‌زمان با نزدیک شدن به انتخابات ادامه دارند.
چارسو اقتصاد در گزارش «اگر ۱۳ آبان حمله شود؛ سه سناریوی اقتصادی برای ایران و خلیج فارس» پیامدهای اقتصادی احتمالی تشدید درگیری را بررسی کرده است.
اختلاف کاخ سفید چه ارتباطی با مذاکرات ایران و آمریکا دارد؟
گزارش اکسیوس نشان می‌دهد تلاش‌های دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا هم‌زمان با بحث درباره ادامه فشار اقتصادی و احتمال حمله نظامی دنبال می‌شود.
میانجی‌های قطری روز جمعه ۳۰ اکتبر بیش از ۱۲ ساعت در تهران رایزنی کرده‌اند و گفت‌وگوها در دوحه ادامه یافته است.
طبق گزارش اکسیوس، اختلاف مهم بر سر ترتیب اجرای تعهدات است: واشنگتن خواهان بررسی امتیازهای هسته‌ای ایران است و تهران رفع محاصره دریایی، آزادسازی منابع مالی و امکان فروش نفت را مطالبه می‌کند.
تا زمانی که درباره ترتیب این اقدامات توافق حاصل نشود، میانجی‌گری می‌تواند ادامه پیدا کند بدون اینکه الزاماً به مذاکره مستقیم یا توافق نهایی منجر شود.
جزئیات این اختلاف در گزارش چارسو اقتصاد با عنوان «آکسیوس: ایران رفع محاصره می‌خواهد، آمریکا امتیاز هسته‌ای؛ چرا توافق نمی‌شود؟» بررسی شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در تازه‌ترین اظهارات خود از بررسی پیشنهادهای هسته‌ای میانجی‌گران در چارچوب مرحله دوم گفت‌وگوها خبر داده است.
گزارش «عراقچی: پیشنهادهای جدید هسته‌ای روی میز است؛ مذاکرات ایران و آمریکا به کجا رسید؟» به وضعیت این پیشنهادها و نبود برنامه اعلام‌شده برای دیدار مستقیم با مقام‌های آمریکایی می‌پردازد.
فرمانده سنتکام چه گزارشی به ترامپ ارائه کرده است؟
در کنار بحث‌های اقتصادی و دیپلماتیک، دولت آمریکا همچنان وضعیت گزینه‌های نظامی و محاصره دریایی ایران را بررسی می‌کند.
اکسیوس در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش داد دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، درباره وضعیت محاصره دریایی ایران به ترامپ گزارش داده است.
طبق این گزارش، هدف از نشست بررسی اثربخشی اقدامات دریایی و گزینه‌های پیش روی واشنگتن بوده است.
حضور فرمانده سنتکام در جلسه تصمیم‌گیری به‌تنهایی نشان‌دهنده صدور دستور آغاز عملیات تازه نیست.
موضوع گزینه‌های نظامی آمریکا در پرونده مرتبط چارسو اقتصاد با شناسه ۳۷۸۷۳ نیز مطرح شده است؛ اطلاعات این پیوند باید با صفحه منتشرشده سایت تطبیق داده شود.
ادامه فشار اقتصادی به‌جای حمله نظامی چه پیامدی برای اقتصاد ایران دارد؟
در نگاه اقتصادی، درخواست بسنت برای صبر به معنی پایان فشار بر ایران نیست؛ بلکه براساس گزارش اکسیوس، به معنای فرصت دادن به همان محدودیت‌های مالی و تجاری موجود است.
این دو مسیر می‌توانند پیامدهای متفاوتی داشته باشند:
- ادامه محدودیت‌های اقتصادی: می‌تواند بر هزینه تجارت خارجی، دسترسی به خدمات مالی، حمل‌ونقل و فعالیت شرکت‌هایی که با بازارهای بین‌المللی ارتباط دارند اثر بگذارد.
- ازسرگیری حملات نظامی: خطر خسارت فیزیکی، اختلال در زیرساخت‌ها، افزایش نااطمینانی و فشار بر بازار انرژی و تجارت منطقه را مطرح می‌کند.
- توافق دیپلماتیک: در صورت اجرای تعهدات مشخص، ممکن است بخشی از محدودیت‌های تجاری یا مالی کاهش یابد؛ اما نتیجه آن به مفاد توافق و اقدامات اجرایی بستگی دارد.
از همین رو، درخواست برای به تأخیر انداختن حمله نظامی الزاماً به معنی کاهش فوری ریسک اقتصادی ایران نیست.
همچنین نمی‌توان تنها با انتشار خبر اختلاف در کاخ سفید، افزایش یا کاهش مشخص قیمت دلار، طلا، بورس یا نفت را پیش‌بینی کرد.
برای ارزیابی اثر واقعی این تحولات بر بازارها، باید وضعیت مقررات تحریمی، صادرات نفت، تردد دریایی، امکان تسویه مالی و تصمیم‌های رسمی دولت آمریکا بررسی شود.
آیا اختلاف مشاوران ترامپ احتمال جنگ را از بین می‌برد؟
خیر. وجود دیدگاه‌های متفاوت در دولت آمریکا نشان‌دهنده ادامه بررسی گزینه‌هاست، اما به‌خودی‌خود نتیجه نهایی را مشخص نمی‌کند.
وزارت خزانه‌داری بر ادامه فشار اقتصادی تأکید دارد، برخی مشاوران طبق روایت اکسیوس نسبت به توافق بدبین‌اند و گروه دیگری برای ازسرگیری مذاکرات تلاش می‌کند.
در نهایت، تصمیم درباره انجام یا خودداری از عملیات نظامی در اختیار رئیس‌جمهور آمریکا و سازوکارهای مربوط به تصمیم‌گیری دولت اوست.
تا زمانی که اقدام رسمی اعلام نشود، نمی‌توان هیچ‌یک از دیدگاه‌های گزارش‌شده را به‌عنوان تصمیم قطعی دولت ترامپ در نظر گرفت.
جمع‌بندی؛ حمله آمریکا به ایران یا ادامه فشار اقتصادی؟
گزارش‌های اکسیوس از اختلاف دیدگاه در حلقه مشاوران دونالد ترامپ درباره نحوه ادامه فشار بر ایران خبر می‌دهند. اسکات بسنت خواستار فرصت دادن به کارزار تحریم‌های اقتصادی است؛ درحالی‌که برخی مشاوران طبق روایت منابع آمریکایی به امکان دستیابی به توافق هسته‌ای تردید دارند و شماری دیگر ادامه مذاکرات را دنبال می‌کنند.
مارکو روبیو نیز در موضع‌گیری رسمی ۳۱ اکتبر تأکید کرده است که ترامپ هنوز درباره حمله تازه تصمیم نگرفته و راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.
بنابراین آخرین وضعیت تأییدشده، ادامه هم‌زمان فشار اقتصادی، رایزنی‌های دیپلماتیک و بررسی گزینه‌های نظامی است؛ نه صدور دستور قطعی حمله به ایران.
پرسش‌های مرتبط با فشار اقتصادی و تصمیم‌های آمریکا
تحریم ثانویه آمریکا چه تفاوتی با تحریم مستقیم دارد؟
تحریم مستقیم معمولاً معاملات اشخاص مشمول مقررات آمریکا را هدف قرار می‌دهد. تحریم ثانویه می‌تواند اشخاص یا مؤسسات خارجی را نیز به دلیل انجام برخی معاملات مشمول تحریم در معرض محدودیت یا پیامد حقوقی قرار دهد. دامنه آن به مقررات هر برنامه تحریمی بستگی دارد.
آیا ادامه فشار اقتصادی بدون جنگ می‌تواند هزینه تجارت خارجی را افزایش دهد؟
بله. محدودیت دسترسی به بانک‌ها، بیمه، حمل‌ونقل و واسطه‌های تجاری ممکن است هزینه و زمان اجرای معاملات را افزایش دهد. میزان اثر به نوع کالا، طرف معامله و مقررات قابل اجرا وابسته است.
آیا پایان محاصره دریایی به معنی رفع کامل تحریم‌های مالی است؟
خیر. محدودیت دریایی و تحریم بانکی ابزارهای متفاوتی هستند. رفع یکی از آن‌ها الزاماً تمام محدودیت‌های حقوقی یا عملیاتی دیگر را از بین نمی‌برد.
چگونه می‌توان تشخیص داد یک توافق سیاسی واقعاً بر اقتصاد اثر گذاشته است؟
باید به اجرای مقررات جدید، مجوزهای رسمی، امکان انجام تراکنش‌های بانکی، کاهش هزینه حمل‌ونقل و داده‌های واقعی تجارت توجه کرد. اعلام توافق بدون اجرای تعهدات برای سنجش اثر اقتصادی کافی نیست.
منابع و مستندات خبر
- اکسیوس؛ اختلاف دیدگاه مشاوران ترامپ و مذاکرات میانجی‌های قطری، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶
- اکسیوس؛ گزارش فشار اقتصادی آمریکا و درخواست بسنت برای فرصت دادن به تحریم‌ها، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶
- متن نشست خبری مارکو روبیو، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶؛ تأیید نبود تصمیم نهایی درباره حمله به ایران
- وزارت خزانه‌داری آمریکا؛ آغاز عملیات طرد اقتصادی در ۲۴ اوت ۲۰۲۶
- وزارت خزانه‌داری آمریکا؛ اقدامات تحریمی علیه ناوگان نفتی مرتبط با ایران، ۸ اکتبر ۲۰۲۶
- وزارت خزانه‌داری آمریکا؛ اقدامات علیه شبکه‌های مالی مرتبط با ایران، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
- اکسیوس؛ گزارش فرمانده سنتکام به ترامپ درباره محاصره دریایی ایران، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
- خبرگزاری تسنیم؛ بررسی محدودیت‌های احتمالی کارزار فشار اقتصادی آمریکا، ۹ شهریور ۱۴۰۵
- ایران اینترنشنال؛ بازتاب فارسی گزارش اکسیوس درباره اختلاف نزدیکان ترامپ، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶
- رویترز؛ ادامه مذاکرات دوحه و وضعیت تصمیم احتمالی آمریکا، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟