ترامپ فشار می‌آورد، فدرال‌رزرو مکث می‌کند؛ اما در اقتصاد کوتاه‌مدت هم‌نظرند

به گزارش چارسو اقتصاد به نقل از رویترز، شکاف بزرگ میان دولت ترامپ و فدرال‌رزرو آمریکا درباره اینکه نرخ‌های بهره باید در چه سطحی باشد، این واقعیت را پنهان می‌کند که دو طرف در حال رسیدن به نوعی اجماع درباره چشم‌انداز اقتصادی کوتاه‌مدت هستند.

هم مقام‌های بانک مرکزی و هم تیم اقتصادی دونالد ترامپ بر این نگاه تکیه دارند که بهره‌وری می‌تواند بدون افزایش فشارهای قیمتی، رشد اقتصادی را تقویت کند. همچنین به طور کلی معتقدند تعرفه‌ها باعث تورم پایدار نمی‌شوند و انتظار دارند رشد اقتصادی همچنان قوی و قابل‌قبول باقی بماند.

با این حال، هم‌راستایی کامل نیست و شکاف بزرگی در نحوه برخورد با ریسک‌ها وجود دارد. دولت استدلال می‌کند باید با اتکا به این فرض که بهره‌وری تورم را مهار می‌کند، به شکل تمام‌عیار روی آن شرط بست و این موضوع باید اجازه دهد فدرال‌رزرو فوراً و به‌طور چشمگیر نرخ‌ها را کاهش دهد. اما مقام‌های فدرال‌رزرو با توجه به اینکه تورم هنوز بالاتر از هدف ۲ درصدی آنهاست و حدود یک سال است پیشرفت معناداری نداشته، خواستار شواهد بیشتری هستند.

با این وجود، تصویری که جروم پاول، رئیس فدرال‌رزرو، روز چهارشنبه پس از آن ترسیم کرد که بانک مرکزی نرخ معیار را در بازه ۳.۵۰ تا ۳.۷۵ درصد ثابت نگه داشت، تصویری خوش‌بینانه بود؛ در تضاد با نگرانی‌هایی درباره کند شدن رشد و یک جنگ تجاری فلج‌کننده که یک سال پیش و هم‌زمان با نخستین گام‌های ترامپ برای بازچینی اقتصاد جهانی، بر مباحث سیاست‌گذاری فدرال‌رزرو سایه انداخته بود.

هرچند این چشم‌انداز نه آشکارا صعودی بود و نه برای تشویق بازارها طراحی شده بود، اما در چند نکته کلیدی با گفته‌های مقام‌های ارشد اقتصادی دولت هم‌پوشانی داشت؛ حتی اگر سیاست‌گذاران بانک مرکزی عجله‌ای برای همراهی با درخواست ترامپ جهت کاهش سریع و عمیق نرخ‌ها نداشته باشند.

در نشست ژانویه، دو سیاست‌گذار با رأی به نفع کاهش نرخ مخالفت خود را با تصمیم تثبیت نرخ نشان دادند؛ از جمله کریستوفر والر (عضو هیئت‌مدیره و منصوب ترامپ) که از او به عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی ریاست فدرال‌رزرو نام برده می‌شود—و ترامپ روز پنجشنبه گفت تصمیم درباره انتخاب رئیس جدید ممکن است هفته آینده اعلام شود—و همچنین استیون میران (منصوب ترامپ) که از سمت خود در کاخ سفید مرخصی گرفته است. با این حال، پاول گفت گرایش به ثابت نگه داشتن نرخ‌ها در حال حاضر، در میان ۱۲ عضو دارای حق رأی و ۷ عضو بدون حق رأی کمیته بازار آزاد فدرال «گسترده» بوده است.

با وجود این، توقف کاهش نرخ‌ها اکنون کمتر ناشی از اختلاف نظر با دولت درباره وضعیت اقتصاد است و بیشتر به این برمی‌گردد که فدرال‌رزرو چگونه باید ریسک‌های مختلف و نیروهای شکل‌دهنده نتیجه را وزن‌دهی کند.

از نگاه فدرال‌رزرو، برای مثال، تعرفه‌ها قیمت کالاها را بالا برده‌اند، اما پاول روز چهارشنبه گفت در نهایت آنها فکر می‌کنند این افزایش‌ها «به تورم منجر نمی‌شود، بلکه بیشتر یک افزایش یک‌باره قیمت است… انتظار می‌رود جایی در فصل‌های میانی سال، تورم ناشی از تعرفه‌ها به اوج برسد» و سپس تورم سرفصل کاهش پیدا کند. مقام‌های دولت ممکن است درباره منشأ تورم فعلی—که اکنون حدود ۱ واحد درصد بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال‌رزرو است—اختلاف نظر داشته باشند، اما آنها نیز معتقدند اثر تعرفه‌ها موقتی است و تورم قرار است کاهش یابد.

در موضوع بهره‌وری، مقام‌های دولت—به‌ویژه کوین هَسِت مشاور ارشد اقتصادی—می‌گویند نشانه‌های یک جهش در حال شکل‌گیری وجود دارد و این امر سیاست پولی سهل‌گیرانه‌تر را توجیه می‌کند؛ مشابه واکنش آلن گرینسپن در دهه ۱۹۹۰ هم‌زمان با گسترش فناوری‌های رایانه‌ای.

پاول گفت: «کاملاً روی این موضوع هستیم. هیچ‌کس اینجا نسبت به امکان بهره‌وری بالاتر بی‌خبر نیست. سه سال است درباره‌اش صحبت می‌کنیم… کاملاً آگاهیم که بهره‌وری بالاتر یعنی ظرفیت تولید بالقوه بالاتر، و این موضوع می‌تواند شیوه فکر کردن شما درباره تورم، رشد و بازار کار را تغییر دهد.»

اما پاول افزود: «کاملاً واقع‌بینیم نسبت به این احتمال که این بهره‌وری بالاتر ممکن است تداوم داشته باشد، و همچنین ممکن است نداشته باشد.» این گفته نشان‌دهنده احتیاط در حرکت دادن سریع سیاست پولی بر پایه یک تغییر احتمالی است.

او همچنین گفت پس از سالی که چشم‌انداز اقتصاد با عدم‌قطعیت همراه بود، «اقتصاد بار دیگر با قدرتش ما را غافلگیر کرد، و این نخستین بار هم نیست»؛ اظهارنظری که پس از انتشار بیانیه سیاست‌گذاری فدرال‌رزرو مطرح شد؛ بیانیه‌ای که نگاه به رشد اقتصادی را ارتقا داده بود.

این نگاه شاید کمتر پرهیاهو از توصیف‌های ترامپ باشد که آمریکا را «داغ‌ترین» اقتصاد جهان می‌خواند. با این حال پاول گفت با ترکیب تداوم مصرف و سرمایه‌گذاری کسب‌وکارها، «این سال با پایه‌ای محکم برای رشد آغاز می‌شود.» او اضافه کرد آسان‌تر شدن شرایط اعتباری و افزایش قیمت دارایی‌ها، هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان مرفه‌تر را تقویت کرده و حتی خانواده‌هایی که نگاه بدبینانه‌ای دارند «در نظرسنجی‌ها خیلی منفی حرف می‌زنند، اما بعد خرج می‌کنند.» به گفته او، مدتی است میان نظرسنجی‌های بدبینانه و داده‌های نسبتاً خوبِ هزینه‌کرد، نوعی گسست وجود دارد.

حتی اگر درباره مسیر کوتاه‌مدت اقتصاد برخی دیدگاه‌های مشترک وجود داشته باشد، تنش میان دولت و فدرال‌رزرو بر سر نرخ بهره به این زودی فروکش نمی‌کند؛ شاید حتی پس از آنکه ترامپ رئیس جدیدی را منصوب کند تا از نشست ۱۶ تا ۱۷ ژوئن جانشین پاول شود.

در حالی که انتظار می‌رود مسیر نرخ بهره فدرال‌رزرو در بلندمدت رو به پایین باشد، برای اینکه بانک مرکزی به این زودی نرخ‌ها را کاهش دهد، احتمالاً داده‌های بازار کار و بیکاری باید بدتر شوند.

نیل دوتا، رئیس بخش اقتصاد در Renaissance Macro Research، گفت: «اگر پیش از ژوئن شروع به تسهیل کنند، یعنی یک اتفاق بد در اقتصاد رخ داده است.»

پاول روز چهارشنبه گفت نرخ بیکاری فعلی ۴.۴ درصد به نظر می‌رسد در حال «ثابت شدن» است و ریسک شوک به بازار کار نسبت به سال گذشته رو به کاهش است؛ سالی که نرخ بیکاری به‌تدریج اما پیوسته از کف‌های تاریخی اخیر بالا می‌آمد.

دوتا نوشت در میان سناریوهای اصلی، یک مسیر می‌تواند این باشد که اگر رشد و بازار کار بهتر از انتظار عمل کنند و تورم در همان سطح گیر کند، فدرال‌رزرو امسال اصلاً نرخ‌ها را کاهش ندهد؛ مسیر دیگر کاهش تدریجی نرخ‌ها در صورت کند شدن تورم مطابق انتظار سیاست‌گذاران است؛ و مسیر سوم این است که اگر رشد ناامیدکننده شود و نرخ بیکاری بالا برود، فدرال‌رزرو ناچار شود با کاهش‌های سریع‌تر خود را به شرایط جدید برساند.

آمار اشتغال ژانویه، جمعه آینده منتشر می‌شود. دوتا گفت: «خبرهای مربوط به بازار کار شرکت‌ها این روزها حس خوبی نمی‌دهد»، و به افت اخیر نگاه مصرف‌کنندگان به وضعیت بازار کار اشاره کرد: «وقتی مصرف‌کنندگان می‌گویند شرایط بازار کار بدتر می‌شود، معمولاً ارزش دارد حرفشان را باور کنید.»