با آغاز سال ۲۰۲۵، نفت ایران وارد چالشهای جدیدی شده است. در این باره چین و هند، بهعنوان بزرگترین مشتریان نفت ایران، نقش کلیدی در تقویت صادرات این کشور ایفا خواهند کرد؛ زیرا طبق گزارشهای اعلامی و تحلیلی اندیشکدهها، عمده صادرات و ارزآوری از محل نفت متعلق به این دو کشور است. اگرچه افزایش صادرات نفت ایران در پایان سال ۲۰۲۴، میتواند نشاندهنده توانایی این کشور در تطبیق با چالشهای بازار و حفظ جایگاه خود در عرصه بینالمللی باشد اما اکنون با طرح بحث تحریمهای نفتی دولت ترامپ، میتواند رگههایی از اخلال در ارزآوری از این باب را طرح بکند.
وضعیت صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۵
در سال جدید، ایران امیدوار است که با گسترش همکاریها و بهبود استراتژیهای صادراتی، سهم بیشتری از بازارهای جهانی را به دست آورد و نقش خود بهعنوان یکی از تأمینکنندگان کلیدی انرژی در جهان را تقویت کند. تحریمهای نفتی طی سالهای اخیر ایران را با چالشهای زیادی روبهرو کرده است. این محدودیتها که با هدف کاهش توان مالی کشور اعمال شده، افت فروش نفت و دشواری در بازگشت منابع مالی حاصل از آن را به دنبال داشته است.
براساس گزارش S&P Global Commodity Insights، نفت ایران در سال ۲۰۲۴ متوسط تولید ۳.۲ میلیون بشکه در روز را ثبت کرده است. ایران امیدوار است ظرفیت تولید خود را تا مارس ۲۰۲۵ حدود ۲۰۰هزار بشکه و تا پایان سال آینده حدود ۴۰۰هزار بشکه افزایش دهد.
پس از انتخاب دوباره ترامپ، تحلیلگران Commodity Insights پیشبینی تولید نفت ایران در ۲۰۲۵ را بهطور میانگین ۱۵۰هزار بشکه کاهش دادهاند. با این حال، تحلیلگران معتقدند تحریمهای احتمالی ترامپ بهاندازه تحریمهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ اثرگذار نخواهد بود؛ زمانی که تولید نفت ایران از ۳.۸ میلیون به ۲.۱ میلیون بشکه سقوط کرد.
تحریم نفتی ایران و نقش ترامپ در معادله جدید انرژی
به گفته عبدالله باباخانی، تحلیلگر انرژی در فرانکفورت، اعمال تحریم جامع بر تمامی بخشهای نفت ایران برای دولت ترامپ دشوار خواهد بود. چین و حتی برخی کشورهای خلیج فارس همکاری چندانی نخواهند داشت. ایران نیز تأکید دارد برنامه افزایش ظرفیت تولید نفت کاملاً «قابل تحقق» است.
میدان آزادگان؛ برگ برنده ایران در افزایش تولید نفت
مهمترین گزینه ایران برای افزایش تولید، «میدان آزادگان» است. با اجرای عملیات تعمیرات و نگهداری، ظرفیت تولید این میدان میتواند تا ۳۰٪ افزایش یابد و به حدود ۲۰۰هزار بشکه در روز برسد. همچنین توسعه فاز دوم این میدان توان افزایش تولید از ۴۰۰هزار به ۶۰۰هزار بشکه را دارد.
باباخانی اشاره کرده است که ایران تقریباً در ظرفیت کامل تولید قرار دارد اما امکان افزایش ۲۰۰هزار بشکهای تا پایان بهار آینده وجود دارد. دیگر میادین مانند کارون، آغاجاری و گچساران هم رشد تولید داشتهاند. مدیرعامل شرکت ملی نفت از افزایش ۷۰ تا ۱۰۰هزار بشکهای تولید طی سه ماه اخیر خبر داده است.
بانک مرکزی نیز اعلام کرده خبر کاهش خرید نفت ایران از سوی چین «کاملاً نادرست» است. واندانا هاری از Vanda Insights نیز معتقد است تحریمهای جدید ترامپ بیشتر «فشار برای مذاکره» خواهد بود تا تعطیلی صادرات.
دیپلماسی نفتی؛ مسیر جایگزین فشار تحریمها
در چنین شرایطی، دیپلماسی نفتی نقشی حیاتی برای ایران دارد. همکاری با چین و هند، شرکت در اوپک و اوپکپلاس، و استفاده از مسیرهای صادراتی منطقهای مانند ترکیه و عراق، ستونهای اصلی استراتژی ایران هستند.
همکاری با اوپکپلاس میتواند قدرت چانهزنی ایران را در تعیین سیاستهای تولید و قیمت تقویت کند. قرارداد ۲۵ ساله با چین و پروژههای پالایشگاهی مشترک با هند نیز بسترهای پایداری برای صادرات ایجاد میکند.
تقویت زیرساختهای صنعت نفت؛ شرط لازم برای رشد تولید و ارزآوری
در کنار روابط خارجی، اصلاحات داخلی ضرورت محض است. ایران برای کاهش آثار منفی تحریمها باید:
- زیرساختهای صنعت نفت را نوسازی کند
- فناوریهای نوین را وارد فرآیند استخراج و پالایش نماید
- وابستگی به درآمد نفتی را کاهش دهد
- صادرات غیرنفتی را تقویت کند
ترکیب دیپلماسی فعال و اصلاحات داخلی تنها مسیری است که میتواند ثبات بلندمدت ایجاد کند و جایگاه نفت ایران را در بازار جهانی حفظ نماید. این راهبرد نهتنها فشار تحریمها را کم میکند، بلکه یک مسیر پایدار برای ارزآوری و مدیریت بازار ارز ایجاد میکند و به اقتصاد ایران کمک میکند از نوسانات شدید رها شود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟